17:40 17 Аяк оона 2019
Түз эфир
  • USD69.7942
  • EUR76.9027
  • RUB1.0885
Гениалдуу хирург Иса Ахунбаевдин архивдик сүрөтү (ортодо)

Иса Ахунбаев жөнүндө 8 факты. Өзүнө-өзү операция жасаганы эл оозунда айтылып келет

© Фото / Александр Федоров
Коом
Кыскача шилтеме алуу
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (298)
5487181

Бүгүн кыргыздын бактысына жаралып, миңдеген адамдар даба тапкан гениалдуу хирург Иса Ахунбаевдин туулган күнү. Журналист Гүлдана Талантбекова улуу инсан тууралуу кызыктуу сегиз фактыны сунуштайт.

Саясатчы жана коомдук ишмер Султан Ибраимовдун эстелиги
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мектепке 15 жашында барган. Ахунбаев Иса Коноевич 1908-жылы 25-сентябрда Ысык-Көл оболусунун Тору-Айгыр айылында жарык дүйнөгө келген. 1916-жылдагы Үркүндө ата-энеси менен Кытайга качып, башынан далай оор күндөрдү өткөргөн. Ысык-Көлгө 15 жашында кайтып келгенден кийин партага отурган. Мектепте окуу үчүн 20 чакырым алыстыкты жөө басып, Тору-Айгырдан Балыкчы шаарына келип турган. Ал эле эмес, 1925-жылы куржунун артып алып Балыкчыдан Бишкекке жөө келет.

7 жылдан кийинки ректорлук. 1930-жылы Медициналык технукумду бүткөндөн кийин Ташкенттеги Орто Азия университетине тапшырган. 1936-жылы Фрунзе шаардык бейтапканасынын хирургия бөлүмүнө жумушка орношкон. 1941- жылы сентябрда Ахунбаев Кыргыз мамлекеттик медициналык институтта иштей баштаган. Алгач хирургия кафедрасынында ассистент, андан соң доцент, кийин кафедранын жетекчилигине чейин көтөрүлгөн. Жети жылдан кийин Ахунбаев институттун ректору жана профессору болгон.

Жүрөккө биринчи жолу операция жасаган! 1959-жылы Ахунбаев Орто Азияда алгачкы жолу жүрөккө операция жасап, тарыхта аты калган. Муну менен кыргыз кардиологдору азыркыга чейин сыймыктанып келет. Ал Кыргызстанда медицина илимин өнүктүрүүдө жана жергиликтүү медициналык кадрларды тарбиялап чыгарууда чоң роль ойногон. Илимий изилдөөлөрү негизинен балдардын сокур ичегисине, эндемиялык богок, эхинококкоз, шок жана жүрөк ооруларына арналган. Анын демилгеси менен Республикалык клиникалык ооруканада көкүрөк хирургия бөлүмү уюштурулган.

Саясатчы хирург. СССР Жогорку Советинин 2-4 шайланышынын жана Кыргыз ССР Жогорку Советинин 5-6 шайланышынын депутаты болгон. Дал ушул кызматта турганда алган каражаттарынын баарын Москвада окуган кыргызстандык студенттерге берчү экен. Демек, Иса Ахунбаев Кыргызстандын келечеги жөнүндө терең ойлонгон. 

Ахунбайка эмес Ахунбаев көчөсү. Бишкек шаарынын жана Тору-Айгыр айылынын борбордук көчөлөрүнө, Республикалык госпиталдын хирургия клиникасына анын ысымы ыйгарылган. 2008-жылы экс-президент Курманбек Бакиевдин Жарлыгы менен Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясына ысымы берилген. 2009-жылы Академиянын алдында эстелиги ачылган.

Өзүнө-өзү операция жасаган  деген кеп бар. Иса Ахунбаев менен бирге жүргөндөрдүн айтымында ал жайлоого эс алганы барып, сокур ичеги болуп калат. Жанында бир да доктур жок болот. Ошондо чабандарга бычактарды кайнаттырып, өзүнө-өзү операция жасаган деген кеп эл арасында айтылып келет. 

Доктурлардын династиясы. Жубайы да медицина кызматкери болгон. Ортодо беш баланы тарбиялашкан. Улуусу Мустафа Опера жана балет театрынын башкы режиссеру болуп эмгектенсе, кызы Нэля менен Медер атасынын жолун уланткан. Учурда неберелери Сталбек — онколог, Алмаз — хирург, Жибек — уролог болуп иштейт.

Каргашалуу өлүм. 1975-жылы хирургду "улутчул" деп күнөөлөө күчүндө турган кезинде автокырсыкка кабылып, аны менен чогуу жубайы, кызы жана күйөө баласы көз жумган. Эл арасында бул кырсыкты улуу инсанды өлтүрүү үчүн атайын уюштурулган деп айтып келишет.

Ал кыргыз медицинасы, дегеле медицинадагы киргизген жаңылыктары, ат көтөргүс эмгектери үчүн Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу, Октябрь Революциясы, Эл достугу, "Ардак Белгиси" ордендери жана бир топ медалдар менен сыйланган.

Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (298)

Тема боюнча

Тубаса кереңдик, үмүт, шыпаагер. Бишкекте жаңы мүмкүнчүлүктөр ачылууда
Раевдин "Жанжаза" романы жөнүндө 7 факты. Каркылдаган каргалар илхам берип…
"Саринжи-Бөкөй" жөнүндө 7 факты. Нике, үй-бүлө биринчи орунга чыккан чыгарма
Белгилер:
сыймык, профессор, жүрөк, операция, медицина, Иса Ахунбаев

ЭҢ МААНИЛҮҮ