06:59 21 Теке 2019
Түз эфир
  • USD69.6517
  • EUR78.3651
  • RUB1.1079
Бүгүн Кыргыз Республикасынын эл артисти, Калый Молдобасанов атындагы Кыргыз улуттук консерваториясынын ректору Муратбек Бегалиев. Архив

Миң-Куштан качып, Европадан бакыт тапкан Бегалиев. Композитор тууралуу 7 факты

© Фото / из личного архива Муратбека Бегалиева
Маданият
Кыскача шилтеме алуу
Мирбек Сакенов
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (293)
1762 0 0

Бүгүн Кыргыз Республикасынын эл артисти, Калый Молдобасанов атындагы Кыргыз улуттук консерваториясынын ректору Муратбек Бегалиевдин туулган күнү.

Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик сыйлыктын ээси 64 жашка толду. Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги чыгаан композитор жөнүндө кызыктуу фактыларды сунуштайт.

Айылдан качкан өспүрүм. Муратбек Бегалиев 1955-жылы 21-июнда Нарын облусунун Жумгал районундагы Миң-Куш айылында жарык дүйнөгө келген. Балалыгы элетте өтүп, музыкага кызыгуусу күч болуп 7-классты аяктаганда борбор калаадан билим алууга аракет жасайт. Буга гезит бетинен музыкалык мектеп-интернатка балдар кабыл алынып жатат деген жарыя себеп эле. Бирок үйдөгүлөр макул болбой коет. Айтканынан кайтпаган бала түйүнчөгүн түйүп чоң энесинен тыйын алып, түн ортосунда автобуска түшүп Фрунзеге качып кеткен. Болочок композитордун чоң атасы Жумгалда комузда кол ойноткон белгилүү инсан болсо, апасы темир комуз чертип ырдачу. Өспүрүм ал кезде бир нече аспапта ойногонду үйрөнүп калган эле.

Народный артист КР, композитор, ректор Кыргызской Национальной консерватории Муратбек Бегалиев в молодости
© Фото / из личного архива Муратбека Бегалиева
Муратбек Бегалиев 29 жашында СССРдин Композиторлор союзуна мүчө болгон

Өжөр Муратбек. Мектепти аяктагандан кийин Москвадагы музыкалык институтка барып өтпөй калган. Жаш талант Кыргызстанга кайтып келип Мукаш Абдраевдин шакирти болуп, Искусство институтуна тапшырат. Ошол учурда обон жазып чыгармачылыгы жолго салынып, мугалимдери аны Петр Чайковский атындагы консерваторияга жиберет. Ал жактан билимин тереңдетип СССРдин деңгээлинде таанылып, жазган чыгармалары бир топ шаарларда коюла баштайт.

Кубаны багынтып... Консерваторияны бүтүп келген соң Фрунзеде мугалим болуп иштеп, тасмаларга музыка жазып, камералык, симфониялык, эстрадалык чыгармалары менен жеке концерт берип, 29 жашында СССРдин композиторлор союзуна мүчө болгонго жетишкен. Ошол эле жылы анын симфониялык поэмасы Кубада жаңырган.

Народный артист КР, композитор, ректор Кыргызской Национальной консерватории Муратбек Бегалиев
© Фото / из личного архива Муратбека Бегалиева
Профессор өзү ачкан Кыргыз улуттук консерваторияны 26 жылдан бери жетектейт

Консерваториянын негиздөөчүсү. Союз тарагандан кийин маданият каралбай, ал тармактын кызматкери эмне кыларын билбей калган эле. Бегалиев Европада жаралып жаткан чоң ийгиликтерине карабай мекенине кайтып келип, Улуттук консерваторияны ачат. Ал маданиятка кесипкөй адистерди даярдоо керектигин баамдап, бут тосууларды жеңип студенттерге ЖОЖдун эшигин ачкан. Профессор окуу жайды 26 жылдан бери жетектеп келет.

Айтматов жана Бегалиев. Композитордун чыгармачылыгын жазуучу Чыңгыз Айтматов өзгөчө баалап, "кыргыз музыкасынын генийи" деген жайы бар. Композитор менен калемгердин үй-бүлөсү жакын мамиледе катташып, Бегалиевдин кызынын атын Бахиана деп Айтматов койгон. Белгилүү "Ысык-Көлдү сагынуу" аттуу ырды экөө Люксембургда жараткан.

Народный артист КР, композитор, ректор Кыргызской Национальной консерватории Муратбек Бегалиев и писатель Чингиз Айтматов
© Фото / из личного архива Муратбека Бегалиева
Залкар жазуучу Чыңгыз Айтматов менен композитор Муратбек Бегалиев үй-бүлөлүк катышта болгон

Бактысын кеч тапкан. Көптөгөн эл аралык сыйлыктардын лауреаты 35 жашында Зенона Слензак аттуу улуту поляк виолончелист кызга үйлөнгөн. Жубайлардын учурда бир кызы бар. Ал да музыкага ыктап пианино, скрипкада ойноп консерваторияда окуйт.

Народный артист КР, композитор, ректор Кыргызской Национальной консерватории Муратбек Бегалиев
© Фото / из личного архива Муратбека Бегалиева
Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик сыйлыктын ээси келинчеги Зенона Слензак менен 29 жылдан бери түтүн булатып келет

Ыр жазып... Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты бош убактысында ыр жазуу менен алектенет, буга чейин анын үч ыр жыйнагы жарык көргөн. Бирок ал өзүн акынмын деп эсептебейт. Композитордун чыгармаларын Болот Миңжылкыев, Кайыргүл Сартбаева, Дарика Жалгасынова, Керим Турапов өңдүү бир топ ырчылар аткарып, Азия, Европанын көптөгөн өлкөлөрүндө өз угармандарын таба алды.

Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (293)

Тема боюнча

Атасы "маскарапоздун окуусу" деп жактырган эмес. Насыр Давлесов тууралуу 8 факты
Аялын айтышып жүрүп алган. Акын Алымкул Үсөнбаев тууралуу 7 факты
Төрт кыздан кийинки математик уул. Актёр Эгемберди Бекболиев тууралуу 7 факты
Белгилер:
Муратбек Бегалиев, факты, музыка, композитор

ЭҢ МААНИЛҮҮ