00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
10:00
4 мин
Жаңылыктар
11:01
3 мин
Ежедневные новости
12:01
3 мин
Жаңылыктар
13:01
3 мин
Ежедневные новости
14:01
3 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ежедневные новости
16:01
3 мин
Жаңылыктар
17:01
4 мин
Ежедневные новости. Погода на завтра
18:00
6 мин
Ежедневные новости
08:00
4 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
ЕАЭБ шартында көмүскөдөн мыйзамга: кыргыз тигүүчүлөрү жаңы талаптарга кантип ыңгайлашууда?
09:05
46 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 10:00
10:01
3 мин
Тема дня
Итоги ОРТ 2025 года и как с годами меняется тест
10:04
44 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 11:00
11:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Эмгек укуктары кандай корголуп жатат? — Кесиптик бирликтер федерациясы жыл жыйынтыгын чыгарды
11:04
41 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Максимальный репост
On air
12:05
2 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Күн башат
Тамак-ашка уулануу: кооптуулугу жана биринчи жардам
13:05
45 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
On air
14:05
60 мин
Ачык кеп
Тамчылатып жана жамгырлатып сугаруу ыкмасы: сууну үнөмдөп, түшүмдүүлүктү жогорулатабы?
15:04
44 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
On air
17:04
45 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
On air
18:07
30 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Экономикалык панорама
Дүйнөдөгү мунайдын атаандашы сейрек кездешүүчү металдар: ЕАЭБ өлкөлөрүнүн запастары жана мүмкүнчүлүктөрү
19:06
43 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 21:00
21:01
3 мин
Ачык кеп
Тамчылатып жана жамгырлатып сугаруу ыкмасы: сууну үнөмдөп, түшүмдүүлүктү жогорулатабы?
21:04
44 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

КРде табылган байыркы тыйындар: иероглифтен "Бир гана кудай бар" чегүүсүнө чейин

Жазылуу
Кыргызстанда табылган байыркы монеталар аркылуу элдин жашоосу, анын башкаруучусу, байлык жана соода-сатык мамилелери, кол өнөрчүлүктүн өнүгүү деңгээли, ким менен согушуп, кантип жеңгени тууралуу көп маалыматты билсе болорун тарых илимдеринин кандидаты Александр Камышев Sputnik Кыргызстан маалымат агенттигине билдирди.

Төбөсүнөн жаан өткөн Өзгөн мунарасы жардамга муктаж
Ал нумизматика менен 40 жылдан ашуун алектенип келет. Жүздөн ашык илимий макалаларды жазып, бир нече монографиялары жарык көргөн. Камышев эл аралык COINS конкурсунун калыстар тобунун мүчөсү.

Камышевдун айтымында, Кыргызстандын аймагында өзүнүн акчалары VIII кылымда пайда болгон. Алгачкы жез тыйындар Чүй жана Талас өрөөнүндө Түргөш каганаты доорунда чыгарылганын окумуштуу айтат.

"Кыргызстандын аймагында колдонулган биринчи тыйын Кытай тыйындарынын көлөмүндө болгон. Түргөштөрдүн Сулук каганы тарабынан 1300 жыл мурун киргизилген тыйындар жасалышы жагынан кытай тыйындарына окшош. Алардын өзгөчөлүктөрү – иероглифтин ордуна хандын мөөрү басылган", — дейт окумуштуу.

Анын айтымында, исламды кабыл алгандан кийин динар, дирхамдын бир бетине 33 сөзгө чейин маалымат чегилген: башкаруучунун аты, наамы, чыгарылган шаары, жылы, ошондой эле айрым учурда вазирлердин аты жана зээркананын жетекчисинин аты көрсөтүлгөн. Бир бетинде болсо "Алладан башка Кудай жок" деген сөз чегилген.

"Ал эми жаңы басылып алынган шаарларда дароо металл акчалар жүгүртүлүп, ал шаардын аты монетада жазылган. Ошентип дирхемдеги жазуулар боюнча мамлекеттин кеңейгенин, хандардын алмашуусун, алардын басып өткөн жолун, дегеле Караханиддердин генеалогиясын көрүүгө болот", — дейт тарыхчы.

Учурда Камышев орто кылымдын башына таандык эки миңден ашык тыйындын үстүндө иштеп, инфляция теориясынын негизинде алардын чыгарылышы боюнча өз хронологиясын түзгөн. Эски тыйындардын арасында Гиннес китебине кирүүгө татыктуу тыйындар да бар. Мындай тыйынга Карлук каганатынын "инфляциялык" кичинекей тыйыны кирет.

Камышевдин тыйындар коллекциясы Улуттук банктын музейинде сакталууда.

Жаңылыктар түрмөгү
0