00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Новости
Ежедневные новости. Выпуск 10:00
10:00
4 мин
Жаңылыктар
11:01
3 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
4 мин
Жаңылыктар
13:01
3 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
ОГО! - Люди и события, которые нас удивили
Клубника на миллиард, обещания мэрии и изменчивая погода – самые эмоциональные события недели
14:04
41 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
4 мин
Жаңылыктар
17:01
2 мин
Ежедневные новости. Погода на завтра
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:00
5 мин
Между строк
Последний роман Габриэля Гарсиа Маркеса «Увидимся в августе»
18:12
46 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 06:00
06:00
4 мин
Утро хорошего дня
Фестиваль с сердцем – как Национальное общество Красного Полумесяца помогает детям с инвалидностью, популяризируя спорт и благотворительность
06:04
33 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 07:00
07:00
5 мин
Күн башат
Акыркы коңгуроо, бүтүрүү кечелери кандай форматта өтөт?
07:06
48 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Утро хорошего дня
Как работает единственный зоопарк Кыргызстана – беседа с директором Каракольского зоопарка
08:04
44 мин
On air
08:49
7 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
Россия-Ислам дүйнөсү: Казань форуму 2024 — кандай чечимдер кабыл алынды?
09:04
46 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Кыймылсыз мүлктү каттоо, күрөөгө коюу үчүн камсыздандыруу полисин талап кылынабы?
13:04
24 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Скальпелсиз хирургия же эндоваскулярдык операция кимдерге жасалат?
13:31
25 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
Как разделить имущество по брачному договору — советы юриста
14:04
43 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 15:00
15:01
3 мин
Ачык кеп
ЕАЭБ балдар оюнчуктарынын коопсуздук деңгээлин жогорулатуу боюнча иш алып барууда
15:05
44 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Максимальный репост
Новые возможности госипотеки: на каких условиях кыргызстанцы смогут покупать жилье
16:05
23 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Экономикалык панорама
Алтын өтө тездик менен кымбаттоодо. Себеби эмнеде?
17:04
43 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Как мотивировать предпринимателей быть добросовестными?
18:07
49 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Будь в курсе
Видео с нарушениями водителей теперь можно отправить в мессенджер ГУОБДД. Как это будет работать?
20:06
41 мин
Ачык кеп
ЕАЭБ балдар оюнчуктарынын коопсуздук деңгээлин жогорулатуу боюнча иш алып барууда
23:05
44 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

Аялы аяп баласынын өлүмүн жашырып койгон. Зияш Бектенов тууралуу 7 факты

© Фото / из семейного архива БектеновыхУченый, манасовед и переводчик Зияш Бектенов
Ученый, манасовед и переводчик Зияш Бектенов - Sputnik Кыргызстан
Жазылуу
Бүгүн белгилүү окумуштуу, манас таануучу, котормочу Зияш Бектеновдун туулган күнү. Илимпоз 1911-жылы 29-октябрда жарык дүйнөгө келген.

Sputnik Кыргызстан агенттиги жашоосу оор кыйынчылыктар менен коштолгон агартуучуну кызыктуу фактылар менен эскерет. Бул үчүн кабарчыбыз изилдөөчүнүн кызы Чынара Бектенованы сөзгө тартты.

Дарыгердин уулу. Зияш Бектенов 1911-жылы 29-октябрда Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Кең-Суу айылында жарык дүйнөгө келген. Балалыгы Үркүн окуясына туш келип, кичинекей бала жакындары менен Кытайга качып барган. Анда ал жакшы сүйлөп, тың баса да алчу эмес экен. Атасы Бектен Верныйдагы (азыркы Алматы шаары) училищени аяктап, элетте фельдшер болуп иштеп, эл арасында "Доктор Бектен" лакап атына ээ болгон. Жаш Зияш сабатсыздыгын ошол эле кыштактагы мектептен жоюп, 1925-жылы аны аяктаган. Аны айылдашы, атактуу окумуштуу, тилчи Кусейн Карасаев байкап калып өзү борборго окутканы алып кеткен. 

© Фото / из семейного архива БектеновыхЗияш Бектенов 1911-жылы 29-октябрда Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Кең-Суу айылында жарык дүйнөгө келген. Балалыгы Үркүн окуясына туш келип, кичинекей бала жакындары менен Кытайга качып барган.
Аялы аяп баласынын өлүмүн жашырып койгон. Зияш Бектенов тууралуу 7 факты - Sputnik Кыргызстан
Зияш Бектенов 1911-жылы 29-октябрда Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Кең-Суу айылында жарык дүйнөгө келген. Балалыгы Үркүн окуясына туш келип, кичинекей бала жакындары менен Кытайга качып барган.

30-жылдардагы Дүйшөн. Өткөн кылымдын 30-жылы болочоктогу илимпоз Фрунзе шаарындагы педагогикалык техникумду бүткөн соң Ош облусунда агартуучулук менен алектене баштаган. Анын аракети менен азыркы Баткен облусундагы бир катар калк жашаган аймактарда иштеген баштапкы мектептердин саны элүүгө жеткен. Көп өтпөй Москвадагы борбордук, Фрунзедеги мамлекеттик басмаканада жогорку кызматтарды аркалаган.

Кыргыз тилине жан үрөгөн илимпоз. Мамлекеттик кызмат, агартуучулукту бирге алып кеткен иш билги жаш адис кыска убакыт ичинде бир нече китеп жазып, окурмандарга сунуштаганга да үлгүргөн. Ал биринчилерден болуп 1933-жылы "Эне тили: Башталгыч мектептердин 4 жылы үчүн эне тили сабактары", 1935-жылы "Кыргыз тили: Грамматика жана жазуу эрежелери. 3-класс үчүн", 1938-жылы "Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү" китебин Ташым Байжиев менен бирге жазып, кыргыз филологиясынын түптөлүшүнө зор салым кошкон. 

© Фото / из семейного архива БектеновыхЗалкар жазуучу Түгөлбай Сыдыкбеков менен Зияш Бектенов
Аялы аяп баласынын өлүмүн жашырып койгон. Зияш Бектенов тууралуу 7 факты - Sputnik Кыргызстан
Залкар жазуучу Түгөлбай Сыдыкбеков менен Зияш Бектенов

Казакстанга айдалган изилдөөчү. Улуу Ата мекендик согуш башталганга чейин Бектенов Пржевальск шаарындагы институтта иштеп, 1942-жылы советтик армиянын катарында Иранга жөнөтүлгөн. Аскердик кызматын ал жакта 1946-жылга чейин өтөп, мекенине аман-эсен кайтып келген. Андан соң борбор калаадагы Улуттук илимдер академиясында 1950-жылга чейин "Манас" эпосунун түрдүү варианттарын изилдөө менен алектенип, аны кара сөз түрүндө жазып чыккан. Бирок бул аракети ошол кездеги бийликке жакпай, ак жеринен улутчул делип 10 жылга кесилип кеткен. Бала-чакалуу илимпоз Карагандадагы лагерге замандаштары Ташым Байжиев, Тазабек Саманчин менен чогуу айдалган. Бектенов оор күндөрдү башынан өткөрүп, ал жакта беш жыл, беш ай, беш күн болгон. Бул убакыт аралыгында жубайы Ракыш Найзабек кызы тамак-ашын, жылуу кийим-кечесин даярдап, поезд менен жолдошуна барып турган. Ал жолдошун аяп, чарчап калган баласы тууралуу суук кабарды да узак мезгилге чейин угузган эмес. Илимпоз Сталиндин өлүмүнөн кийин жакындарына тирүү келип, 1955-жылы толугу менен акталган. 

© Фото / из семейного архива БектеновыхЗияш Бектенов Илимдер академиясында 1950-жылга чейин "Манас" эпосунун түрдүү варианттарын изилдөө менен алектенип, аны кара сөз түрүндө жазып чыккан. Бул аракети бийликке жакпай, ак жеринен улутчул делип 10 жылга кесилип кеткен. Бала-чакалуу илимпоз Карагандадагы лагерге замандаштары Ташым Байжиев, Тазабек Саманчин менен чогуу айдалган.
Аялы аяп баласынын өлүмүн жашырып койгон. Зияш Бектенов тууралуу 7 факты - Sputnik Кыргызстан
Зияш Бектенов Илимдер академиясында 1950-жылга чейин "Манас" эпосунун түрдүү варианттарын изилдөө менен алектенип, аны кара сөз түрүндө жазып чыккан. Бул аракети бийликке жакпай, ак жеринен улутчул делип 10 жылга кесилип кеткен. Бала-чакалуу илимпоз Карагандадагы лагерге замандаштары Ташым Байжиев, Тазабек Саманчин менен чогуу айдалган.

Ата мекендеги азап. Агартуучу чыгармачылык жолунда Николай Гоголь, Денис Фонвизин, Максим Горький, Александр Фадеев, Александр Островский, Назым Хикметтин чыгармаларын кыргыз тилине которгон. Ал реабилитация болгондон кийин башка тилдеги повесть, романдарды эне тилине көп которо баштаган. Анткени лагерден келгенден кийин Бектеновду жогорку кызматтагылар көпкө чейин жумушка албай, ага карата жасалган куугунтук токтогон эмес. Ошондон улам үй-бүлө башчысы балдарын ачка калтырбаш үчүн котормочулук менен алектенген.

Улуу устат. КРдин эмгек сиңирген профессору 1961-жылдан өмүрүнүн аягына чейин мугалимдикти аркалаган. Ал Улуттук илимдер академиясынын мурдагы президенти Абдыганы Эркебаев, Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясынын учурдагы төрагасы Назаркул Ишекеев сыяктуу ондогон шакирттерди тарбиялаган. 

© Фото / из семейного архива БектеновыхЗияш Бектенов 1961-жылдан тарта өмүрүнүн аягына чейин мугалимдикти аркалаган
Аялы аяп баласынын өлүмүн жашырып койгон. Зияш Бектенов тууралуу 7 факты - Sputnik Кыргызстан
Зияш Бектенов 1961-жылдан тарта өмүрүнүн аягына чейин мугалимдикти аркалаган

Үлгүлүү ата. Зияш Бектенов байбичеси менен эки уул, беш кызды тарбиялап өстүргөн. Алардын көпчүлүгү татыктуу билим алып, ар кыл тармактарда эмгектенген. Бир баласы эгемен Кыргызстандын байланыш министри болгонго чейин жетишсе, калгандары дарыгер, экономист болуп иштеген. Окумуштуунун өмүрүнүн соңунда эки көзү көрбөй калып, 83 жашында көз жумган. Сөөгү "Ала-Арча" көрүстөнүнө, эки жыл мурда кайтыш болгон байбичесинин жанына коюлган.

Жаңылыктар түрмөгү
0