"Бала ырысы" жөлөк пулун кантип алуу керек. Нускама
08:25 13.08.2026 (Жаңыртылды: 09:39 13.08.2026)
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Жазылуу
"Бала ырысы" жөлөк пулу үй-бүлөнүн кирешесине карабастан үч жашка чейинки ар бир балага айына 1 200 сомдон төлөнөт. Аны кимдер кандай документ менен ала аларын, арызды кантип берүү керектигин түшүндүрүп беребиз.
2026-жылдын 1-июлунан тартып Кыргызстанда төрөлгөндөн үч жашка чейинки балдарга ай сайын "Бала ырысы" жөлөк пулу төлөнүүдө. Анын өлчөмү үй-бүлөнүн кирешесине жана мүлкүнө карабастан ар бир балага айына 1 200 сомду түзөт.
Айрым бийик тоолуу, алыскы жана чек арага жакын калктуу конуштарда төлөм белгиленген райондук коэффициентти эске алуу менен эсептелет. Үй-бүлөдө үч жашка чейинки бир нече бала болсо, жөлөк пул алардын ар бирине өзүнчө дайындалат.
Төлөмдүн өлчөмү жана аны берүү тартиби министрлер кабинетинин 2026-жылдын 15-июнундагы № 421 токтому менен бекитилген.
"Бала ырысына" арызды кантип берүү керек
1.
Паспортту, баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгүн жана ПИНин текшериңиз.2.
Бала "Түндүк" тиркемесинде көрсөтүлүп жатканын тактаңыз.3.
Арыз берүүчү менен бала бир даректе катталганын текшериңиз.4.
"Элдик банктан" же АБанктан эсеп ачыңыз.5.
"Түндүк" тиркемесинен "Бала ырысы" кызматын тандаңыз.6.
Бала жана банктык эсеп тууралуу маалыматтарды текшериңиз.7.
Арызды жөнөтүңүз.8.
Анын каралышын "Арыздардын тарыхы" бөлүмүнөн көзөмөлдөңүз.Эгер тиркеме аркылуу арыз берүү мүмкүн болбосо, жашаган жер боюнча Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин аймактык башкармалыгына кайрылуу керек.
Жөлөк пулду кимдер ала алат
"Бала ырысы" жөлөк пулуна төмөнкүлөр арыз бере алышат:
ата-эненин бири;
асырап алуучу;
камкорчу же убактылуу камкорчу;
мыйзамдуу өкүл;
жарандык мыйзамдардын талаптарына ылайык таризделген ишеним каты бар ишенимдүү адам.
Үч жашка чейинки балдарды тарбиялап жаткан Кыргызстандын жарандары жана кайрылман статусу бар адамдар жөлөк пул алууга укуктуу.
Негизги шарттар:
бала үч жашка толо элек болушу керек;
бала арыз берүүчү менен чогуу жашашы шарт;
арыз берүүчү жана бала Кыргызстанда жашашы кажет;
бала тууралуу маалымат мамлекеттик маалыматтык системаларга киргизилиши керек;
баланын жеке идентификациялык номери — ПИНи болушу абзел.
Нике тууралуу күбөлүк талап кылынбайт. Жөлөк пулду жалгыз бой, ажырашкан же жесир, ошондой эле никесин расмий каттабаган ата-энелер да ала алышат.
Үй-бүлөнүн кирешеси, жумушунун, автоунаасынын же кыймылсыз мүлкү бар-жогу текшерилбейт. Үй-бүлөнүн "Социалдык контракт" программасына катышуусу да жөлөк пул дайындоого тоскоолдук кылбайт. Бул шарттар Эмгек министрлигинин расмий суроо-жооп бөлүмүндө көрсөтүлгөн.
Эгер ата-эненин бири чет өлкөдө иштеп, бала Кыргызстанда атасы же энеси менен жашаса, жөлөк пул алууга арыз берсе болот. Арыз ээси менен бала Кыргызстандын чегинен тышкары туруктуу жашаса, жөлөк пул дайындалбайт.
Жөлөк пул кайсы балдарга дайындалат
Жөлөк пул бала үч жашка толгонго чейин берилет.
Программа ишке кирер алдында жарыяланган маалыматтарда төлөм 2023-жылдын 1-августунан кийин төрөлгөн балдарга тиешелүү экени айтылган. Бул дата 2026-жылы программа башталган учурдагы чектөө катары колдонулган. Негизги талап — арыз берилген учурда бала үч жашка толо элек болушу керек.
Эгер бала жакында үч жашка толо турган болсо, арызды дароо берген оң. Бала үч жашка толгондон кийин жөлөк пул дайындалбайт.
Толук мамлекеттик камсыздоодо турган балдар мамлекеттик жөлөк пулдун кадимки алуучуларына кирбейт. Бул чектөө "Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик жөлөк пулдар жөнүндө" мыйзамда белгиленген.
Төлөм кайсы айдан башталат
Жөлөк пул арыз берилген айдан кийинки айдан тартып төлөнөт:
арыз августта берилсе, жөлөк пул сентябрдан баштап эсептелет;
арыз сентябрда берилсе, октябрдан баштап эсептелет.
Демек, арыз берилгенге чейинки айлар үчүн төлөм жүргүзүлбөйт. Жөлөк пул бала үч жашка толгонго чейин ай сайын которулат.
Кандай документтер керек
Негизги документтер
Жөлөк пулду тариздөө үчүн төмөнкүлөр талап кылынат:
арыз берүүчүнүн ПИНи көрсөтүлгөн паспорту;
баланын ПИНи көрсөтүлгөн туулгандыгы тууралуу күбөлүгү;
арыз берүүчү менен баланын катталган жери тууралуу маалымат;
арыз берүүчүнүн атына ачылган банктык эсеп.
"Түндүк" аркылуу арыз берилгенде бул маалыматтар автоматтык түрдө суралат. Эгер маалымат мамлекеттик системада болсо, кагаз түрүндөгү көчүрмөлөр адатта талап кылынбайт.
Кошумча документтер
Арыз берүүчү | Эмне талап кылынат |
Кайрылман статусу бар адам | Кайрылмандын ырастамасы, чет өлкөлүк паспорт жана нотариалдык котормо |
Ишенимдүү адам | Паспорт жана жарандык мыйзамдардын талаптарына ылайык таризделген ишеним кат |
Камкорчу | Паспорт жана соттун чечими же камкорчу дайындалганын ырастаган башка документ |
Бала чет өлкөдө төрөлсө | Чет өлкөдө берилген туулгандыгы тууралуу күбөлүк, баланын КР паспорту же КР жарандыгына таандыктыгы тууралуу маалымкат |
Күбөлүк чет тилде түзүлсө | Кыргыз же орус тилине нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн котормо |
Чет өлкөлүк документти ырастоо талап кылынса | Мыйзамда каралган учурларда апостиль же консулдук легалдаштыруу |
Райондук коэффициент колдонулса | Тиешелүү калктуу конушта катталгандыгы тууралуу актуалдуу маалымат |
Үй-бүлөнүн кирешеси тууралуу документтер жана нике тууралуу күбөлүк талап кылынбайт.
"Түндүк" аркылуу жөлөк пулду кантип тариздөө керек
1-кадам. Бала тууралуу маалыматты текшериңиз
Тиркемеде баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгү жана ПИНи көрсөтүлүшү керек.
Эгер бала системада көрүнбөсө, "Өзүңдү санариптештир" кызматын колдонуңуз же "Кызмат" мамлекеттик мекемесинин Калкты тейлөө борборуна — КТБга кайрылыңыз.
2-кадам. Катталган даректи текшериңиз
Мыйзам бала менен жөлөк пул алуучунун чогуу жашашын талап кылат. Электрондук арыз берилгенде система экөөнүн катталган даректерин салыштырат.
Эгер даректер дал келбесе, ката кайсы мамлекеттик системадан чыкканына жараша маалыматтарды муниципалитет, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы, айыл өкмөтү же КТБ аркылуу жаңылоо керек.
3-кадам. Банктык эсеп ачыңыз
Жөлөк пул арыз берүүчүнүн төмөнкү банктардын биринде ачылган эсебине которулат:
"Элдик банк";
АБанк — мурдагы "Айыл банк".
Эгер эсеп жок болсо, аны банктын мобилдик тиркемеси аркылуу ачууга болот. Төлөм үчүн "талап боюнча төлөнүүчү" эсеп колдонулат.
4-кадам. Арыз бериңиз
"Түндүк" тиркемесин орнотуп, каттоодон жана аралыктан биометрикалык идентификациядан өтүңүз.
Андан кийин төмөнкү бөлүмдү ачыңыз:
Кызматтар → Социалдык төлөмдөр → Бала ырысы
Андан соң:
1.
баланы тандаңыз;2.
жеке маалыматтарды текшериңиз;3.
даректи текшериңиз;4.
банктык эсепти тандаңыз;5.
арызды ырастап, жөнөтүңүз.Кызмат акысыз көрсөтүлөт. Анын сүрөттөмөсү Электрондук кызмат көрсөтүүлөр мамлекеттик порталында жайгаштырылган. Ал эми нускама Эмгек министрлигинин сайтында бар.
5-кадам. Жыйынтыкты текшериңиз
Арыздын статусу "Арыздардын тарыхы" бөлүмүндө көрсөтүлөт. Бардык керектүү маалыматтар бар болсо, арыз берилген күнү каралып, жөлөк пул автоматтык түрдө дайындалат.
Тиркемесиз кантип арыз берүү керек
Эгер "Түндүктү" колдонуу мүмкүн болбосо:
1.
паспортту, баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгүн жана банктык реквизиттерди даярдаңыз;2.
жашаган жер боюнча Эмгек министрлигинин аймактык башкармалыгына кайрылыңыз;3.
арыз толтуруңуз;4.
зарыл болсо, кошумча документтерди тапшырыңыз;5.
жөлөк пул дайындоо тууралуу чечимди күтүңүз.Аймактык бөлүмдөрдүн даректери, телефондору жана иштөө графиги Эмгек министрлигинин расмий маалымдамасында көрсөтүлгөн.
КТБ жөлөк пул дайындоо боюнча арыз берилүүчү негизги жер эмес. Ал жакка ПИН алуу, документтерди санариптештирүү, каттоо маалыматтарын оңдоо же баланын жарандыгы тууралуу маалым кат алуу үчүн кайрылуу керек.
Бала чет өлкөдө төрөлсө
Эгер чет өлкөдө берилген туулгандыгы тууралуу күбөлүк "Түндүктө" көрсөтүлбөсө:
1.
жакынкы "Кызмат" мамлекеттик мекемесинин КТБсына кайрылыңыз;2.
баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгүнүн түп нускасын тапшырыңыз;3.
ата-эненин биринин паспортун көрсөтүңүз;4.
күбөлүк башка тилде болсо, анын кыргыз же орус тилине нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн котормосун тиркеңиз;5.
балага ПИН алдырып, аны ата-эненин маалыматына байланыштырыңыз;6.
баланын Кыргызстандын жарандыгына таандыктыгын ырастаңыз;7.
маалымат жаңылангандан кийин арызды кайра бериңиз.Эгер балада Кыргызстандын күбөлүгү жок болсо, анын КР жарандыгына таандыктыгы тууралуу маалым кат талап кылынат. Аны даярдоо 14 жумуш күнгө чейин созулушу мүмкүн. Тартип Эмгек министрлигинин расмий түшүндүрмөсүндө берилген.
Арыз эмне үчүн кабыл алынбай калышы мүмкүн
Баланын дареги арыз берүүчүнүн дарегине дал келбей калса | Муниципалитет, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы же айыл өкмөтү аркылуу маалыматты жаңылоо |
Бала "Түндүктөн" көрүнбөсө | Күбөлүктү санариптештирүү же КТБга кайрылуу |
Баланын ПИНи жок болсо | КТБдан ПИН алуу |
Бала чет өлкөдө төрөлсө | ПИНди ата-энеге байланыштырып, жарандыгын ырастоо |
Арыз берүүчүнүн паспорту жараксыз болсо | Паспортту алмаштыруу |
Балага мурда арыз берилсе | Экинчи ата-эне же өкүл арыз берген-бербегенин текшерүү |
ЖААК органдарында бала тууралуу маалымат жок болсо | КТБга же жарандык абалдын актыларын каттоо органына кайрылуу |
Камкорчу ыйгарым укуктарын ырастабаса | Соттун чечимин же башка ырастоочу документти тапшыруу |
Бала үч жашка толсо | Жөлөкпул дайындоо укугу токтогон |
Арыздар кабыл алынбай калышынын тараган себептери Эмгек министрлиги тарабынан жарыяланган.
Бийик тоолуу аймактардын жашоочулары үчүн чектөө
Бир балага "Бала ырысы" менен "Бийик тоолуу аймактардын жашоочуларына көмөк" жөлөк пулун бир убакта алууга болбойт.
Жөлөк пул алуучу бийик тоолуу аймактар үчүн берилген төлөмдөн баш тартып, "Бала ырысына" арыз бере алат. Эки төлөмдү салыштырып, жогорусун тандоо оң.
Ошол эле учурда бийик тоолуу аймактар үчүн жөлөк пул дайындалбаган үй-бүлөдөгү башка балдарга "Бала ырысы" өзүнчө дайындалышы мүмкүн.
Жөлөк пул дайындоодон баш тартылса, кайда кайрылуу керек
Адегенде баш тартуунун себебин билип, мамлекеттик маалыматтык системалардагы маалыматтарды оңдоо керек.
Жөлөк пулду дайындоо же төлөө боюнча талаштуу маселелер жаралса, жергиликтүү мамлекеттик администрациянын же мэриянын алдындагы жарандардын арызын жана даттанууларын кароо боюнча комиссияга кайрылуу зарыл.
МЫндан тышкары, Эмгек министрлигинин аймактык башкармалыгынан же 111 телефону аркылуу кеп-кеңеш алууга болот.
