БИШКЕК, 9-июн. — Sputnik. Мамлекеттик карыздын суммасы 60 пайыздык чектен ашып кеткендигине байланыштуу карыз алууга коюлган чектөөнү алып салуу боюнча мыйзам долбоор иштелип чыгып, ал Жогорку Кеңештин комитетинде жактырылды.
Бирок 31-мартка карата Кыргызстандын тышкы карызы 3 миллион 646 миң АКШ долларын же былтыркы ички дүң продукциясынын 60,3 пайызын түзгөн.
Бюджет жана финансы комитетинин төрагасынын орун басары Зиядин Жамалдиновдун билдиргенине караганда мындай кадам аргасыздан жасалып жатат.
"Кыргызстан чыгарган жалпы товарлардын наркына карата карыз алуунун 60 пайыздык чектөөсүн алып салуу мамлекеттик карыздардын көлөмүнүн чектен ашып кеткендигине байланыштуу болуп жатат. Аны мыйзамдаштыруу үчүн аталган мыйзам долбоор сунушталып, ал экинчи окууда комитет тарабынан жактырылды", — деп билдирди Жамалдинов.
Анын айтымына караганда мыйзам долбоорду колдобой коюуга арга жок. Себеби Кыргызстан насыя алууну токтотуп койсо гранттар бөлүнбөй калат. Ал эми өлкөдө бүтөй турган тешиктердин саны арбын. Алардын бардыгына каражат керек.
"Буга чейин Жогорку Кеңеш бюджеттик кодексти кабыл алган. Андан тышкы карызга атайын чек коюлбай турганы көрсөтүлгөн. Жыл сайын бюджет кабыл алынып жатканда тышкы карыздын көлөмү гана бекитилмей болот. Бул документке президент кол койгон. Ал 2017-жылдын 1-январында күчүнө кирет", — деп билдирди Жамалдинов.
Эгер 60 пайыздык чек алынып кала турган болсо 2017-жылга чейин башка чек коюлушу керек.
Экономикалык жана фискалдык саясат боюнча комитеттин төрагасынын орун басары Дастан Бекешов аталган мыйзам долбоорго каршы экенин билдирди.
"Эгер чектөөнү алып салсак өкмөт карызга батып калат. Буга чейин энергетика менен жол курууга канча деген насыя алынды. Бирок каражат эффективдүү колдонулган жок. Ошондуктан 60 пайыздык чектөөнү кармап турган оң", — деп билдирди Бекешев.
Депутаттын айтымында, мыйзам долбоорунда 60 пайыздык чектөө алынып эл аралык стандарт менен иштөө сунушталган. Эгер ал ишке ашып кетсе карыз алуунун чеги ички дүң продукцияга карата 90 пайызга чейин өсүп кетет.
Ал эми Финансы министрлигинин мамлекеттик карыздарды башкаруу башкармалыгынын жетекчиси Бакыт Сыдыков буга чейин чектөөсү жок эле иш жүрүп келгенин ырастады.
"Мындай система 2014-жылдан тарта кирген болчу. Эгер өкмөт тарабынан сунушталып жаткан мыйзам долбоор ишке ашып кетсе, такыр эле чектөө жок болуп калбайт. Чектөө сөзсүз болот. Бирок жыл сайын ар кандай пайыздык чектер өкмөт тарабынан сунушталып, парламент тарабынан бекитиле турган болот", — деп билдирди Сыдыков.
Ал билдиргендей 60 пайыздык чектөө иш жүргүзүүгө бир аз кыйынчылыктарды жаратып келет. Чектен ашуу карыздын көлөмүнө эмес валютанын динамикасына байланыштуу болуп калган жагдайлар бар. Мисалы өткөн жылы улуттук валюта АКШ долларына карата 30 пайызга чейин баасы төмөндөп кеткен.
Бул боюнча экономист Искендер Шаршеев дагы өз пикирин билдирди.
"Кичинекей, экономикасы жакшы өнүгө элек мамлекет карызды көбөйтүүдөн качыш керек. Болбосо Грециядай куурайт. Ошондуктан каршымын", — деп билдирди.
Шаршеевдин айтымында, карыз алуу көлөмүн ИДПга карата 60 пайыздан ашырбоо керек.
