00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 06:00
06:00
4 мин
Утро хорошего дня
Фестиваль с сердцем – как Национальное общество Красного Полумесяца помогает детям с инвалидностью, популяризируя спорт и благотворительность
06:04
33 мин
Жаңылыктар
07:00
5 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Утро хорошего дня
Как работает единственный зоопарк Кыргызстана – беседа с директором Каракольского зоопарка
08:04
44 мин
08:49
7 мин
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Будь в курсе
Как актерам и режиссерам помогают театральные критики?
12:04
35 мин
12:54
6 мин
Жаңылыктар
13:01
4 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
Как разделить имущество по брачному договору — советы юриста
14:04
43 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Максимальный репост
Новые возможности госипотеки: на каких условиях кыргызстанцы смогут покупать жилье
16:05
52 мин
Жаңылыктар
17:01
3 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Как мотивировать предпринимателей быть добросовестными?
18:06
49 мин
Жаңылыктар
19:01
4 мин
Ежедневные новости. Погода на завтра
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:00
5 мин
Будь в курсе
Видео с нарушениями водителей теперь можно отправить в мессенджер ГУОБДД. Как это будет работать?
20:06
41 мин
20:47
7 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 06:00
06:00
5 мин
Утро хорошего дня
Как работает единственный зоопарк Кыргызстана – беседа с директором Каракольского зоопарка
06:05
44 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 07:00
07:00
5 мин
Күн башат
Россия-Ислам дүйнөсү: Казань форуму 2024 — кандай чечимдер кабыл алынды?
07:05
46 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
3 мин
Утро хорошего дня
Гипертония и гипотония: как здоровье человека зависит от давления
08:04
40 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
Китепканалардын көйгөйү эмнеде? Китеп саясаты
09:04
51 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Будь в курсе
Как выбирают профессию пограничника?
12:04
43 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Туризмди санариптештирүү кечеңдеп жатабы — Кыргызстан дүйнөлүк аренага чыгуу мүмкүнчүлүгү келди
13:04
25 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Кыймылсыз мүлктү каттоо, күрөөгө коюу үчүн камсыздандыруу полисин талап кылынабы?
13:31
24 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
Как распознать порок сердца у не родившегося ребенка — беседа с диагностом
14:05
60 мин
Ачык кеп
Кыргызстанда вирустук гепатитке массалык текшерүү жүргүзүлөт. Изилдөө кантип жана эмне үчүн ишке ашырылат?
15:05
44 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Максимальный репост
Дачники КР требуют решить свои проблемы. Нужен ли для этого новый закон?
16:05
38 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Көз мончок
“Сабаттуу сүйлөө – келечектеги ийгиликтин ачкычы”. Так жана кооз сүйлөө адамдын жашоосунда канчалык маанилүү?
17:04
47 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Общая история России и Кыргызстана: как сформировать позитивное отношение к ней у молодежи
18:07
39 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Туяк
Калемдештери суктанып окуп, өзүнүн бир да китеби чыкпай калган акын. Эскерүү
19:06
51 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Об экономике и не только
Экономика и безопасность – что обсуждали на Валдайском форуме в Уфе?
20:06
44 мин
Ачык кеп
Кыргызстанда вирустук гепатитке массалык текшерүү жүргүзүлөт. Изилдөө кантип жана эмне үчүн ишке ашырылат?
23:05
44 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

Француз окумуштуусу Пьер Перре: кыргыз илбирстери башкача... мени өзүнө тартып турат

© Фото / ОФ "Фонд Пантера в КР"Исследователь из Франции Пьер Перре (в центре)
Исследователь из Франции Пьер Перре (в центре) - Sputnik Кыргызстан
Жазылуу
Кыргызстанда жоголуп кетүү коркунучунда турган ак илбирстерди франциялык Пьер Перре көп жылдан бери изилдеп келет. Бул мезгил аралыгында ал аз-маз кыргыз тилин үйрөнүп, сейрек кездешкен жаныбарлардын айырмачылыктарын аныктоого үлгүргөн.

Франциядан Кыргызстанга качкан изилдөөчү менен Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы маек курду.

— Кыргызстанда качантан бери ак илбирстерди изилдеп келесиз?

— Бул жакта 2010-жылдан бери иштейм. Изилдөө иштери Франция, Швейцария жана Кыргызстандын ортосундагы кызматташуунун негизинде ишке ашат. Мунун аркасында жаратылыш, жапайы жаныбарлар дүйнөсү менен чет элдиктерди тааныштырабыз. Ошондой эле ак илбирстердин жүрүм-турумун, байырлаган жерин жана өзүн алып жүрүүсүн изилдейбиз. 

© Sputnik / Жоомарт УраимовПьер Перре: Кыргызстанга жылына бир жолу эле келем. Бирок узагыраак, эки айга чейин жүрүүгө аракет кылам. Мекениме барганда аябай сагынып, кайра тез эле келгенге шашылам
Исследователь из Франции Пьер Перре - Sputnik Кыргызстан
Пьер Перре: Кыргызстанга жылына бир жолу эле келем. Бирок узагыраак, эки айга чейин жүрүүгө аракет кылам. Мекениме барганда аябай сагынып, кайра тез эле келгенге шашылам

— Анан ушул жети жылдан бери кандайдыр бир жылыштар барбы? Мисалы, жергиликтүү элдин жапайы жаныбарга жасаган мамилеси өзгөрдүбү дегендей…

Снежный барс в ущелье Укок Нарынской области - Sputnik Кыргызстан
Нарындын тоолорун байырлаган илбирстердин сүрөтү жарыяланды
— Кыргызстанда, анын ичинде Ысык-Көл облусундагы Сары-Чат — Ээрташ коругундагы изилдөө иштеринде өзгөрүүлөр жок эмес. Анткени жаныбарларды коргогон кызматкерлер, тургундар менен жакшы таанышып, уюштуруу иштери жолго коюлган. Ал эми жаныбарлар дүйнөсү жөнүндө айтсам, жети жыл алар үчүн абдан аз убакыт. Бул мезгил аралыгында кандайдыр бир өсүштү айтуу кыйын. Бирок колубуздан келген аракеттерди көрүп жатабыз. Мисалга бул жылы Караколдогу балдар үйүнүн тарбиялануучуларын жаратылыш коругуна алып барып, аларга GPS колдонууну, фотокапкандарды жайгаштырууну, жаныбарларды изинен таанууну үйрөттүк. Муну менен өсүп келе жаткан муунду жаратылышка жакын болуп, жапайы жаныбарларды сүйүүгө үйрөтүп жатабыз. Андан сырткары, жергиликтүү тургундар арасында жаратылышты коргоо боюнча түшүндүрүү иштери байма-бай жүргүзүлүп турат.

— Тоо койнунда иштеген кызыктуубу?

— Кыргызстанга жылына бир жолу эле келем. Бирок узагыраак, эки айга чейин жүрүүгө аракет кылам. Мекениме барганда аябай сагынып, кайра тез эле келгенге шашылам. Себеби бийик тоолуу аймакта жашаган ак илбирстердин саны изилдөө иштерин жүргүзүүгө жетиштүү. Аны менен бирге бул жакта жасай турчу иштер дагы арбын.

— Ак илбирстер боюнча кандай иш алып барасыз, түрүн же санын тактайсызбы?

— Кыргызстанда ак илбирсти коргоодо илимий ыкмаларды колдонобуз. Коруктун аймагына фотокапкандарды орнотуп, санын, байырлап жүргөн жерлерин аныктайбыз. Анан жергиликтүү корукчуларга илимий мамиле жасоону жана айрым жаңы техникаларды пайдаланууну үйрөтөбүз. Илбирстердин белгилүү бир аймакта бар же жок экендигин тактап, жок болсо себебин билүүгө аракет кылабыз. 

© Фото / ОФ "Фонд Пантера в КР"Пьер Перре: илбирстин болжолдуу саны 500дүн тегерегинде. Ал эми бул жырткычтар жашаган Кытай, Бутан, Монголия, Непал, Кыргызстан өңдүү 12 өлкө боюнча расмий саны 5000ге жетет, бирок бул дагы так сан эмес.
Исследователь из Франции Пьер Перре - Sputnik Кыргызстан
Пьер Перре: илбирстин болжолдуу саны 500дүн тегерегинде. Ал эми бул жырткычтар жашаган Кытай, Бутан, Монголия, Непал, Кыргызстан өңдүү 12 өлкө боюнча расмий саны 5000ге жетет, бирок бул дагы так сан эмес.

—Кыргызстанда байырлаган ак илбирс менен башка өлкөлөрдө жашаган ак илбирстин айырмачылыктары барбы?

— Көп айырмачылыктар бар. Алсак, Монголиядагы ак илбирстер кичинекей болсо, Кыргызстандагылар салыштырмалуу чоңураак келет. Андан сырткары, Монголиянын илбирстери жапыз жерлерде жүрсө, бул жактагы илбирстер бийик жерлерди байырлайт. Аңчылык кылган жандыктары жана туут маалы боюнча дагы айырмаланат.

— Силердин эсебиңер боюнча азыр Кыргызстанда канча ак илбирс бар?

— Бул жаныбарлардын санын аныктоо аябай кыйын. Себеби аны изилдеген адамдар аз. Ошол эле маалда ак илбирстер башка жаныбарларга салыштырмалуу алыс жерде жашап, бийик жерлерди байырлайт. Азыр алардын болжолдуу саны 500дүн тегерегинде. Ал эми бул жырткычтар жашаган Кытай, Бутан, Монголия, Непал, Кыргызстан өңдүү 12 өлкө боюнча расмий саны 5000ге жетет, бирок бул дагы так сан эмес. 

© Sputnik / Жоомарт УраимовПьер Перре: бир жагынан корголуп, экинчи жагынан илбирстерге аңчылык кылынса жыйынтык чыкпайт
Исследователь из Франции Пьер Перре - Sputnik Кыргызстан
Пьер Перре: бир жагынан корголуп, экинчи жагынан илбирстерге аңчылык кылынса жыйынтык чыкпайт

— Ушундай чоң аймакты ээлеген 12 өлкө үчүн бул көрсөткүчтөр аз эмеспи?

— Жогоруда аталган сандарды так айтуу кыйын, бул болжолдуу десек болот. Албетте, аз, мындан улам ак илбирс жоголуп бара жаткан жаныбарлардын бири деп кесе айтууга толук негиз бар. Бул сандар аларды коргоого аракет кылуубуз үчүн жетиштүү боло алат.

Тоодогу турист. Архив - Sputnik Кыргызстан
Кымыз ичип, тоо аралап ат минем! Кыргызстандыктар кызыккан эс алуунун түрлөрү
— Мындай жагдайда ак илбирсти коргоо ишин 12 мамлекет гана жүргүзүш керекпи же башка өлкөлөрдүн жардамы дагы зарылбы?

— Азыр 12 өлкөнүн мүчөлүгү менен эл аралык комитет иштеп, бул жаныбарлар жашабаган өлкөлөр дагы көмөктөшөт. Бир гана ак илбирс жашаган мамлекеттер чек аралаш өлкөлөрү менен тыгыз иштешүүсү зарыл болууда. Себеби бир жагынан корголуп, экинчи жагынан бул жаныбарларга аңчылык кылынса жыйынтык чыкпайт.

Жаңылыктар түрмөгү
0