02:11 25 Жалган Куран 2019
Түз эфир
  • USD69.7419
  • EUR78.8293
  • RUB1.0936
Белгилүү мамлекеттик жана коомдук ишмер Төрөбай Кулатов. Архивдик сүрөт

Согуштан келген каттарга өзү жооп берип... Төрөбай Кулатов тууралуу 7 факты

© Sputnik / А. Чепрунов
Коом
Кыскача шилтеме алуу
Мирбек Сакенов
439 0 0

Бүгүн белгилүү мамлекеттик жана коомдук ишмер Төрөбай Кулатовдун туулган күнү. Кыйын кезеңде өлкөнүн өнүгүүсүнө опол тоодой салым кошуп, 40 жылдан ашык жогорку кызматтарды аркалаган.

Sputnik Кыргызстан агенттиги жаратман саясатчы, эмгекчил жетекчини кызыктуу фактылар менен эскерет.

Байларга малай болгон. Төрөбай Кулатов 1908-жылы 10-январда Ош облусундагы Ноокат районунун Жал айылдык кеңешинин Кызыл-Булак айылында кедей-дыйкандын үй-бүлөсүндө жарык дүйнөгө келген. Жашоо шарты оор болуп, атасы 1916-жылы оорудан улам каза болгондуктан 10 жашынан баштап эле ар кайсы байдыкында малай жүрүп курсагын тойгузуп күн көргөн.

Өз киндигин өзү кесип. Кийин 1920-жылдары Кызыл-Кыядагы эжесиникинде жашап, ошол учурда темир жолдо куруучу, шахтада жүк ташуучу, көмүр казуучунун жардамчысы болуп эмгектене баштаган. Андан соң өзүнүн күжүрмөндүгүнүн аркасында "Кызыл-Кыя" кенинин профсоюздар комитетинин төрагасы, советтик партиялык мектептин курсанты жана 30-жылдардын соңунда Кызыл-Кыя шаардык аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары болгонго чейин жетишкен. 

Чрезвычайный и полномочный посол Республики Мали в СССР Тидиани Гиссе вручает верительные грамоты заместителю председателя Президиума Верховного Совета СССР Турабаю Кулатову.
© Sputnik / Рунов
Кулатов Кыргыз ССРинин Эл коммисарлар комитетинин жетектеп турган 1938-45-жылдар аралыгында Чоң Чүй каналы, Фрунзе — Ош автоунаа жолу менен Рыбачье — Быстровка темир жолунун курулуштарын демилгелеген.

30 жашында эл башында турган. Жогорку жакта тааныш-билиши жок жигит 1937-жылы СССР Жогорку Советинин депутаты болуп шайланып, кийинки жылы 30 жашында Кыргыз ССРинин Эл коммисарлар комитетинин төрагасы болуп шайланган. Бул кызматты аркалаган учур Улуу Ата Мекендик согуш маалына туш келип, Кулатовго чоң жоопкерчилик жүктөлгөн. Ал душмандар кол салган шаарлардан көчүрүлүп келген жүз миңдеген адамды Кыргызстандын аймактарына жайгаштырып, күнүнө 16-17 саатка чейин, кээде уктабай иштегендигин замандаштары эскерген жайы бар. Ошондой эле тылда эмгектенген адамдарга дем-күч берип, фронтко тонналаган жардам жиберүү ишинин башында турган. Эң кызыгы, Кыргыз ССРинин өкмөт башчысы болуп туруп согуш майданынан кыргыз жоокерлеринен келген каттарга өзү жооп берип турган учурлары да болгон.

Жаратман башчы. Ал Кыргыз ССРинин Эл коммисарлар комитетинин жетектеп турган 1938-45-жылдар аралыгында Кыргызстанда ири долбоорлор ишке ашырылган. Алсак, мамлекеттик ишмер Чоң Чүй каналы, Фрунзе — Ош автоунаа жолу менен Рыбачье — Быстровка темир жолунун курулуштарын демилгелеген. Мындан сырткары, аскердик коргонуу жаатында маанилүү болгон "Фрунзе", "Айдаркен", "Ак-Түз " заводун ачуу маселесин көтөргөн.

33 жыл төрага болгон. Партиялык ишмер Кыргыз ССРи менен СССРдин тогуз чакырылышына депутат болгон. Ошондой эле 1945-жылдан баштап 1978-жылы пенсияга чыкканга чейин Кыргыз ССРинин Жогорку Советтинин президиумунун төрагалыгын аркалаган. 

Делегаты XXV съезда КПСС из Казахстана и Киргизии.
© Sputnik / Владимир Первенцев
Мамлекеттик ишмер 1945-жылдан баштап 1978-жылы пенсияга чыкканга чейин Кыргыз ССРинин Жогорку Советтинин президиумунун төрагалыгын аркалаган.

Сыймыктуу уул-кыздын атасы. Көптөгөн мамлекеттик сыйлыктардын ээси жубайы Салима менен 45 жыл бирге түтүн булатып эки уул, эки кызды тарбиялап өстүргөн. Алардын бардыгы Москвадагы ЖОЖдорду бүтүргөн. Улуу баласы Кузак энергетик болсо, бир кызы текстилчи, дагы бир кызы чет тилдерди өздөштүрүп Россиянын өкмөтүндө эмгектенген. Ал эми кичүү уулу Эркин Россиянын илимдер академиясында окумуштуу.

Көрүнүктүү саясатчы. Азыр Төрөбай Кулатовдун ысымын бир нече көчө, айыл-кыштак, окуу жайлар алып жүрөт. Мындай мамиле ал улуу инсандын кезинде жасаган эмгектерин эл азыркыга чейин унутпай эстеп жүргөндүгүнүн далили. Кыргызстандын түптөлүүсүнө опол тоодой салым кошкон саясатчы 1984-жылы 76 жаш курагында бул дүйнө менен кош айтышкан.

Тема боюнча

Кыргызды ачарчылыктан сактап калган. Жусуп Абдрахманов тууралуу 9 факты
Далай-ламага белек берген. Жазуучу Казат Акматов тууралуу 8 факты
Душманга каалабаган өлүм, ишке ашпай калган план. Медет Садыркулов жөнүндө 6 факты
Белгилер:
мамлекеттик ишмер, факты, саясат, Төрөбай Кулатов, Кыргызстан

ЭҢ МААНИЛҮҮ