21:10 10 Теке 2020
Түз эфир
  • USD77.8000
  • EUR87.8362
  • RUB1.0922
Маданият
Кыскача шилтеме алуу
"Айылга кат" — адамдардын ички сезими, сагынычы, эскерүүсү (75)
107520

Депутат, журналист Аида Касымалиева айылга жазган катында таятасы менен жылдыз санаган түндөрдү, тепейип отуруп алып базарда апасына жардам берип, зире орогуч жасаган күндөрүн эстеди.

Салам кат!

Бул сапар айылга кат жазуу кезеги мага келип, ал кезде баасын билбеген балалыгым, шалы кечкен күндөр, кайраттуу апам, элеттин жашоосун мага тааныткан таята-таенем кайрадан көз алдымдан тасма сымал чубурду.

Каль Ленин же Калинин

Негизи балалыгым Ош шаарында өттү, бирок жайкы каникулду Кара-Кулжанын кемерет жайлоолорунда жана Өзгөндүн Шералысында өткөрчүмүн. Кара-Кулжада таятам менен таенемдин колунда жүрдүм. Айылдын азыркы аты Сары-Булак, мурда Калинин деп аталчу. Калинин демекчи, бир окуя эсимде. Апам Калинин ким экенин мага айтып берип, бала чагында таенемден эмнеге Ленинди каль (Калинин – Каль Ленин) деп жатышат деп сураган экен. Антсе таенем "каль болсо, каль дейт да" деп жооп бериптир. Каль диалектилик сөз, адабий тилде "чачы жок, таз"дегенди туюндурат. Калининге көптөн бери бара элекмин, анткени таятам менен таенем жок. Барсам, менин балалыгымдагы Калининди, бактылуулукту издейм, бирок таппайм. Бирок азыр деле жумуш менен Совет – Кара-Кулжанын райондук борборуна кирип бара жатканда бир башкача сезимдер келет, абасы да башкача сезилип терең-терең дем тартам. Илгери Советтен Калининге чейин автобус күнүнө бир же эки эле жолу каттачу. Кичинекей балдарды терезеден эле буту-колу кыпчылганына карабай салып жиберишчү.

Дөң маңдай же кара кыз

Кичинемде мага "дөң маңдай" же "кара кыз" деп көп кайрылышчу. Чачым таптаза кырылган, кара тору, дөң маңдай кыз элем. Куурчактарымды апамды туурап "менин дөң маңдай кызым" деп эркелетчүмүн. 

4-летняя Аида Касымалиева с сестрой
© Фото / из личного архива Аиды Касымалиевой
Аида Касымалиева төрт жашында иниси менен түшкөн сүрөт

Тыным албай тезек тергенде…

3 же 4 жашымда апам жайлоого мени таштап кетет. Таенем колума капты карматып, "тезек тер"деп койсо керек, мен керели кечке ар кимдин боз үйүнө барып, дөң, талааларды кыдырып, бир топ эле жыйнап келиптирмин. Муну туугандар эмнегедир эч унутушпайт. Таенем "Аида мени ошол жылы тезек толук камсыз кылган" деп калчу.

Энем Мөкү

Кудайга миң мертебе шүгүр, энем Мөкүнүн көзү бар. Чынын айтайын, абдан кайраттуу, кыйын аял. Эч ким соодага кирише электе эле кымыз, зире сатчу. Өткөндө Өзгөндүн базарына кирип бара жатып, бул жакка балалыгымдан бери кире элегимди түшүндүм…. Анда энем ал жерде зире, калемпир сатаар эле. Анын жанында тыпыйып отуруп алып, эски китеп-журналдардын баракчаларынан зире жана калемпир үчүн кутучаларды даярдоо менин жумушум болчу. Өзгөн, албетте, палоосу менен даңктуу. Чын эле Өзгөндөгүдөй палоонун даамын мен эч жерден таппайм, өзүм да ашты жакшы демдейм. Бал чагымда шалыда да көп иштегем. Бутуң сууда, тырмактар саргайган, кээде бака жана жылан сойлоп өтүп кетет.

Тоолор

Шаарда өссөм да мен инсан катары баары бир тоодо, жайлоодо калыптандым. Таенемдин ийик ийип отурган элеси, курак кураганы, кийиз жасаганы, бээ сааганы, таятам менен түнү жайлоодо боз үйдүн жанында жылдыздарды санаганыбыз мага баа жеткис кымбат элестер. Мен уккан жомоктор, уйду айдап барып, кайра бээ айдап келген күндөр, жайлоонун ичиркенткен суугу жана түнкү жаандары, куурай термей, сүт тарткычтын табактарынан каймак жаламай, таенем жасаган чабаты, мыкчыма – баары менин жүрөгүмдө. Буларды көрүп, ага аралашып жашагандын өзү бакыт болсо керек.

Тема:
"Айылга кат" — адамдардын ички сезими, сагынычы, эскерүүсү (75)

Тема боюнча

Бактыбек Мамытов айылга кат жазды. Бай түп алма, чоң эне, ак боз атчан караан
Самат Ибраевдин айылга каты. Манас ааламынын алдында аткарылган парз
Манасчы Замир Баялиевдин айылга каты. Уурдап окуган китеп, ашыктыктын 16 куплети
Белгилер:
таене, айылга кат, шалы, Аида Касымалиева

ЭҢ МААНИЛҮҮ