Акка байланыштуу 9 "болбойт"

Жазылуу
"Ак" деген сөз кыргыз тилинде түрдүү түшүнүктү туюндуруп, көпчүлүк учурда өң-түс деп колдонулуп жүрөт. Бирок элибиз ак менен ар дайым жакшы нерселерди айкалыштырып, айран, сүт жана ун сыяктуу тамактарды да жалпылап "ак" деп атап коюшкан.

Ата-бабалар ун, айран, сүттү туура эмес колдонуп, аны жөнү жок төгүп-чачкан адамды "кесир болот, убалы урат" деп урушуп, ага байланыштуу ырым-жырымдарды жасап келишкен. Мындан улам Sputnik Кыргызстан агенттиги жазуучу, профессор Абдыкерим Муратовдон акка карата жасоого болбой турган нерселерди сурап көрдү.

Погода в Бишкеке - Sputnik Кыргызстан
Сууга байланыштуу 11 "болбойт"
Акты төкпөйт. Ун, айран, сүттү төгүп-чачкан адамды элибиз ырыскыдан кур калып, ага жетпей калат деп коюшкан. "Актын анты жаман болот" деп ата-энелер азыркыга чейин айтып келет.

Акты Айга көрсөтпөйт. Акты күн батканда сыртка алып чыкканга болбойт, Ай көрүп калса жаман болот деген түшүнүк болгон.

Актын калдыгын тебелендиге төкпөйт. Сүт, айран ачып же бузулуп калса адам тебелебеген жерге же аккан сууга төгүү керек.

Актын үстүн ачык койбойт. Ун салынып турган идиштин үстү сөзсүз жабык болушу шарт. Ал эми кечкисин апалар сүт, айрандын оозун ачык калтыршкан эмес. Жаман нерселер түшүп кетет деп айтылат.

Ириген сүттү жөн жерге төкпөйт. Илгери ата-бабалар тоо-ташта жашап жүргөн кезде сүт ирип калса, суурдун ийинине төгүп коюшкан. Азыр аны итке берип же сууга төгөт.

Сүттү отко төкпөйт. Төксө малдын желини котур болот деп айтылып жүрөт.

Кой союу алданда бата окуу. Архив - Sputnik Кыргызстан
Мал союудагы 10 "болбойт"
Акты караңгыда сурабайт. Коңшу-колоң же туугандардан бирөө караңгыда ун, сүт же айран сурап келсе, үй ээси берген эмес. Анткени ак менен ошол үйдүн ырыскысы да кетип калат деген түшүнүк болгон.

Актын алдында жаман сөз сүйлөбөйт. Айран уютуп же камыр жууруп жатканда сөзсүз ниетти оңдоп, жаман сөз сүйлөбөй жакшы тилек менен жасоо керек. "Актын тилеги жакшы" деген сөз бекеринен айтылып калбаса керек.

Ак менен ойнобойт. Илгертен эле элибизде ун менен сүт улук тамак деп эсептелет. Бул азыктардан канчалаган тамак-аш даярдалат. Андыктан акты сыйлап, тамак-ашты кесир кылбаган адамдын үйүнө гана ырыс-кешик кирерин унутпоо керек.

Жаңылыктар түрмөгү
0
Алгач жаңыларыАлгач эскилери
loader