00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ежедневные новости
08:00
4 мин
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
10:01
3 мин
Жаңылыктар
11:01
3 мин
Ежедневные новости
12:01
3 мин
Жаңылыктар
13:01
3 мин
Ежедневные новости
14:01
3 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ежедневные новости
16:01
3 мин
Жаңылыктар
17:01
3 мин
Ежедневные новости
18:01
5 мин
Жаңылыктар
19:01
4 мин
Ежедневные новости
20:00
6 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Будь в курсе
Цифровая накладная вместо бумаги: как ЕАЭС меняет правила грузоперевозок
08:04
50 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
Сапаттуу көчөттү тандоодо үч нерсеге маани бериш керек — багбанчылыкка кантип көңүл бурушат?
09:04
50 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 10:00
10:01
3 мин
Тема дня
Вырубки не будет: что «зашито» в загадочных бирках на деревьях бульвара Эркиндик
10:04
43 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 11:00
11:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
«Аарычылыкты өнүктүрүү билимсиз жана илимий изилдөөлөрсүз мүмкүн эмес». Тармактын жетишкендиктери жана келечеги кандай?
11:04
47 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Максимальный репост
Снести нельзя оставить: по каким правилам в Бишкеке убирают самовольные постройки
12:05
41 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Күн башат
CASA-1000 долбоору 2028-жылы ишке кирет — кандай иштер жасалды?
13:04
36 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
On air
14:05
60 мин
Ачык кеп
Балдардагы паразитардык инфекциялар: белгилери жана дарылоо
15:05
40 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Личный интерес
Декларация до 1 мая: кому сдавать, что писать и как не нарваться на штраф
16:04
52 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Көз мончок
Ушактын таасири: мамилеге дарыбы же коркунучпу?
17:05
44 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Административная реформа в КР: политолог — о логике изменений и следующем этапе
18:07
48 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Туяк
Ата мурасы — элге кызмат: Жаманбаев тууралуу кызынын баяны
19:06
49 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Об экономике и не только
Фрунзе думал о розе ветров, Бишкек - о прибыли: разговор об агломерации и земле
20:06
54 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 21:00
21:01
3 мин
Ачык кеп
Балдардагы паразитардык инфекциялар: белгилери жана дарылоо
21:05
40 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

Чучукка тийген чулдур сөздөр — "достукка отунуч", "мен ойлойм", "күлкүмүштүү"

© Sputnik / Лев РыжковКыргыз тилин үйрөнүү китебин окуп жаткан бала. Архив
Кыргыз тилин үйрөнүү китебин окуп жаткан бала. Архив - Sputnik Кыргызстан
Жазылуу
Филология илимдеринин кандидаты Ишенбек Султаналиев көчөдөгү жарнактардан тартып эл оозуна алынып бара жаткан тантык сөздөрдү карап отурсаң өзүнчө китеп чыгарын айтып кейиди.

БИШКЕК, 26-май — Sputnik. Бүгүнкү "Тибиртке" рубрикасында филолог Султаналиев чулдур сөздөрдүн бир катарын атап өттү. 

Анын айтымында, кыргызча жаңы сөздөрдү Бишкектин борбордук көчөлөрүнөн байкаса болот. 

"Чүй проспектисиндеги кинотеатрлардын биринде "Запрос в друзья" деген тасманы кыргызча "Достукка отунуч" деп бакыйта которуп жазышыптыр. "Ө" тамгасын "о" деп жазганы аз келгенсип, маанилик жактан да туура эмес которулган. "Достукка отунуч" деген сөздү окуп кандай маанини түшүнсө болот?" — деп таңыркайт филолог. 

Кыргызча чен-өлчөм: чай кайнам, бир кесим эттей, бир ууч, тай чабым
Ал ар бир сөздүн элеси болуусу керек экенин айтат. Мисалы "алма" деген сөздү укканда томолок, кызыл, даамдуу деген сыяктуу элестер келет. 

"Анан ошол образды элестетүү менен сөздүн маанисин түшүнөсүң да. Тасмалардын аталышын түзмө-түз которбой маанисине жараша жазыш керек", — дейт Султаналиев. 

Филолог "Белоснежка и охотник" деген тасма дагы маанисине жараша которулбай калганын билдирди. 

"Белоснежка деген кыргыздарда болгон эмес. Аны "үр кыз" деп которуп жүрүшөт. Бирок үр — бул периште деген сөздүн синоними. Ошон үчүн үр кызга караганда "аруу кыз" же "ак кыз" деп которуу туура болмок", — дейт филолог. 

Анын айтымына караганда котормо сөздөрдөн көп ката кетет. Мисалы "я думаю" дегенди "мен ойлойм" деп которуу менен сөз баштагандар арбын. Ал "менин оюмча" деп айтуу туура экенин белгиледи. 

Мындан тышкары, филолог "барчук", "келчүк", "күлкүмүштүү" деген тантык сөздөр коомчулук арасында кадимкидей колдонулуп калганын кошумчалады. 

"Барчук эмес бурчубуз, келчүк эмес келчүбүз, күлкүмүштүү эмес күлкүлүү деп айткан туура. Буларды канча айтканыбыз менен болбой эле туура эмес сүйлөп, жазып жатышат", — деп кейиди Султаналиев. 

Филолог "Манасты" баяндаган кыргыз тилинин үч миңге жетпеген сөзү гана коомчулук тарабынан такай колдонуларын белгиледи.

Жаңылыктар түрмөгү
0