БИШКЕК, 24-янв. — Sputnik. Мындан туптуура 64 жыл мурун 1952-жылы дал ушул күнү "Советская Киргизия" гезитине Чыңгыз Айтматовдун "О терминологии киргизского языка" деген макаласы жарыяланган. Бул макалада айрым кыргыз сөздөрүнүн орусчага которулушу жана орусчадан кыргызчага которулган сөздөр тууралуу кеп козголгон. Бул макаланы жазганда Чыңгыз Айтматов Кыргыз айыл чарба институтунун студенти болчу.
Айтматов аталган макаласында кээ бир окуу китептериндеги орусча терминдердин туура эмес, же таптакыр эле которулбай берилгенин белгилеген. Ошол эле учурда айрым терминдердин кыргызча эквиваленти бар экенин айткан. Өзгөчө анатомия боюнча окуу китебине басым жасаган.
"Орган" деген сөз кыргыз тилине сиңишип, кеңири колдонулуп келет. Окуу китебинде физиологиялык түшүнүк "мүчөлөр" деп мааниси бурмаланып которулган. Кээ бир котормолор күлкүнү келтирет. "Члены вкуса" деген сөз айкашы "даам сезүү мүчөсү", "члены обояния" — "жыт сезүү мүчөсү" деп которулган", — деп жазган Айтматов.
Академик, Айтматов таануучу Абдылдажан Акматалиев улуу жазуучунун 60 жыл мурун терминология тууралуу айткандары бүгүн да актуалдуу экенин Sputnik Кыргызстан маалымат агенттигине билдирди.
"Чыңгыз Айтматовдун эң биринчи жазган макалалары котормо жана терминология маселелерине арналган. Айтматовдун алтымыш жыл мурда козгогон терминология маселелери бүгүн да актуалдуу", — дейт ал.
Акматалиев эгемендүүлүк алгандан кийин кыргыз лексикасында эл аралык бир топ сөздөр которулганын айтат. Анын ичинде техника, илимдин, турмуш тиричиликтин өнүгүшү менен көп терминдер кирген.
