21:12 05 Бештин айы 2019
Түз эфир
  • USD69.8500
  • EUR77.4602
  • RUB1.0946
Ак кеме тасмасынын башкы каарманы бакыраң көз, баео Нургазы Сыдыгалиев

Эки кишини өлтүрүп ала жаздагам... "Ак кемедеги" Нургазы Сыдыгалиев менен маек

© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Маданият
Кыскача шилтеме алуу
2164 0 0

"Ак кеме" тасмасынын башкы каарманы бакыраң көз, баео, кичинекей Нургазы азыр төрт баланын атасы, небере жыттап калган чагы. Урма, үйлөмө музыкалык аспаптарда катыра ойноп, балдарга музыкадан сабак берет.

Айтматовдун 90 жылдыгына карата Sputnik Кыргызстан агенттиги анын чыгармаларынын негизинде тартылган тасмадагы каармандар менен баарлашууну улантат. Бул ирет бизде "Ак кеме, мени ала кет!" деп кыйкырган Бала Нургазы Сыдыгалиев конокто болду.

— Канчага чыгып калдыңыз?

— 51 жаштын чайын ичип отурам.

— Кайсы тармакта эмгектенесиз?

— 16 жыл Коргоо министрлигинин оркестринде кызмат кылып, үйлөмө аспапта ойнодум. Азыр окуучу балдарга музыкадан сабак берип, урма, үйлөмө аспаптарды үйрөтөм. Андан сырткары, учурда Айтматовдун 90 жылдыгына карата Булан Бектеналиевдин уюштуруусунда "Жаш өспүрүм" деген долбоордо иштеп жатам. Анда өлкөдөгү мектептерди кыдырып, Чыңгыз Айтаматовдун чыгармаларындагы каармандар окуучулар менен жолугабыз. Жакында эле Ош шаарына барып келдик. 

© Sputnik / Эмиль Садыров
Нургазы Сыдыгалиев урма, үйлөмө аспаптарда катыра ойноп, балдарга музыкадан сабак берет

— Сизди биз "Ак кеме" тасмасындагы Баланын образы аркылуу тааныйбыз. Кандайча тартылып калдыңыз эле?

— Апам мени төрт жашымда эле бийге берип койгон. Иним шахматка барчу. Кичине кезимде абдан тентек, шок бала элем. Бий ийриминде Григорий Павлович деген мугалим мени солист кылып койду. Режиссер Болот Шамшиев тасмага каарман издеп келгенде мугалимибиз мени айтып, ата-энемдин дарегин берип коюптур. Алардын макулдугу менен тасмага тартылып калдым. Анда мен кичинекеймин да, көп нерселер эсимде жок. Бирок кийин анын баарын Шамшиев, дагы башкалары айтып беришкен. Бир жерге турбай баарын бүлүндүрүп жүрсөм комиссиядагылар "бул бала жарабайт, азыр эле ушинтип жатса, тасма тартуу учурунда таппай калабыз" дептир. Бир ай мурун Болотбек Шамшиев менен жолугуп сүйлөшүп отуруп калсам "жүрөгү оорулуу байке бар болчу. Бир күнү анын капталынан чыга калып "руки вверх" деп чочутуп аз жерден өлтүрүп ала жаздагансың" деп күлүп жатпайбы. Азыр эстесем бир жерде жөн турчу эмес экенмин. Шамшиев мага "ролду батыраак ойносоң ата-энеңе алып барам" деп алдап образга киргизчү. Бирок анда деле мен образ дегенди билбейм да, өзүмдү эле ойногом. Чыгармада негизи Бала деп эле берилет го. Анан мага ат коелу десе болбой коюптурмун да ошол бойдон Нургазы болуп аткарып калыптырмын. 

Роль мальчика для Нургазы Сыдыгалиева была дебютной, через год он снимется в фильме Птицы наших надежд в роли Тимура
© Фото / Александр Федоров
Сыдыгалиев: тасма эки жыл убакыт аралыгында жай мезгилинде тартылды. "Ак кеменин" айынан мен 1-класска кечигип 8 жашымда баргам.

— Тасма тартылып жаткан учурда кызыктуу учурлар көп болсо керек?

— Кызыктуу учурлар көп эле болуптур. Тасма эки жыл убакыт аралыгында жай мезгилинде тартылды. "Ак кеменин" айынан мен 1-класска кечигип 8 жашымда баргам да. Жанагы тасмадагы бугуларды атайын Сибирден алып келишиптир. Тасмага бут тоскон адамдар ошол бугулардын бирин уулантып, анысы турбай жатып калып, сценарийде бир топ өзгөрүүлөр болуптур да. Аны мен кийин уккам.

Дагы бир кызыктуу окуя. Дөбөдө тасма тартууга пленка жасаган автобус турчу. Ага кызыгып барып, рулга отуруп ары-бери буруп ойноп, тормозду чыгарып салыптырмын. Баягы автобус дөңдөн ылдый кетип, ичиндеги кассир орус аял мени ары түртүп жиберип өзүнүн башы жарылыптыр. Ичинде оператордун да жардамчысы бар экен, анын буту-колу, кабыргасы сынып ооруканага жатып калган. Автобус эки жолу аласалып кетиптир. Шоктугуман эки адамды, өзүмдү да өлтүрүп ала жаздаптырмын. Кийин ошол буту-колу сынган байке жолугуп калып, окуяны айтып берип күлдү эле.

— Тасмадагы Момун чал, чоң эне, Орозкул жашоодо кандай эле?

— Момун чалдын ролун аткарган ата чындап эле жашы өтүп калган, жоош адам эле. Ал эми Орозбек Кутманалиев таптакыр башкача, үй-бүлөсүнө бекем, боорукер киши болчу. Сабира Күмүшалиева мени өз апамдай карады. Кечинде "төшөккө сийип саласың" деп чай бербей жаткырып салчу. Ага көрүнбөй барып акырын чай ичип жатып, кээде кое берип салчу экенмин. Ал киши мен көргөндөн өзүн аябай караган, мүнөздөп тамак ичип, убагында уктаган аял болчу. 

  • Фильм Белый пароход
    Сыдыгалиев: Момун чалдын ролун аткарган ата чындап эле жашы өтүп калган, жоош адам эле
    © Sputnik / РИА Новости
  • Народному артисту КР, режиссеру Болоту Шамшиеву — 75.  Неизвестные фото за кадром
    Сыдыгалиев: Болот Шамшиев мага "ролду батыраак ойносоң ата-энеңе алып барам" деп алдап образга киргизчү. Бирок анда деле мен образ дегенди билбейм да, өзүмдү эле ойногом.
    Александр Федоров
  • Неопубликованные закулисные фото — 40 лет фильму Белый пароход
    Сыдыгалиев: Орозбек Кутманалиев таптакыр башкача, үй-бүлөсүнө бекем, боорукер киши болчу
    Александр Федоров
  • Неопубликованные закулисные фото — 40 лет фильму Белый пароход
    Сыдыгалиев: апам мени төрт жашымда эле бийге берип койгон
    © Фото / Александр Федоров
1 / 4
© Sputnik / РИА Новости
Сыдыгалиев: Момун чалдын ролун аткарган ата чындап эле жашы өтүп калган, жоош адам эле

— Эмне себептен актерлук кесибиңизди улантып кеткен жоксуз?

— Кичинемде Шубин атындагы музыкалык мектепте билим алдым. Андан соң Күрөңкеев атындагы музыкалык училищеде окуп жүрүп, Москвадагы эң күчтүү делген Щукин атындагы актерлордун окуу жайына барып, экзамен тапшыргам. Бирок кандайдыр бир себептер менен өтпөй калгам. Шаабайым сууп армияга кетип калдым. Ал жактан аз жерден афган согушуна кетип кала жаздагам. Бирок солдаттарга "Ак кеме" көрсөтүлүп калып, командир мени жибербей койгон. Келип музыкалык училищени аяктап, искусство институна тапшырып, ошону менен музыка дүйнөсүнө аралашып кеттим. Армияга барып калышыма Рафаэль Сарлыков деген агайымдын салымы чоң. Училищеде окуп жүргөндө Ырыскелди Осмонкулов, Аслан Исабаев дегендер менен бирге "Битлз" тобун кумир тутуп, ырларын ырдап калдык. Анан Рафаэль агай "эркек деген эркектей болуш керек, тигилерди көрүп чач өстүрүп кыздардай болуп калбагыла" деп армияга жиберген.

— Айтматов менен мамилеңиз кандай эле?

— "Ак кеме" тасмасына тартылып жүргөндө анда-санда бою узун, оор басырыктуу киши келип калчу. Көрсө, ал Айтматов экен. Кийин чоңоюп калганда Кино үйүнөн, иш-чаралардан кезигип ал-абалымды сурап койчу. Айрымдар жазуучу сизге үй салып, унаа алып берген турбайбы деп да чыгышты. Мага улуу адамдын чыгармасында роль жаратып калганым эле жетет. Тасманын артынан көп жерлерди кыдырдым, музыкага да ошол тасманын арты менен кызыгып калдым десем болот. Себеби чет жерлерди кыдырып жүргөндө дүйнөлүк музыканттар менен жолуккам. 

На съемках фильма Белый пароход 1975 год. За время съемок все участники картины стали как одна семья. Старик Момун, грубиян Орозкул, жестокая бабушка, большеглазый Нургазы
© Фото / Александр Федоров
Сыдыгалиев: "Ак кеме" тасмасына тартылып жүргөндө анда-санда бою узун, оор басырыктуу киши келип калчу. Көрсө, ал Айтматов экен. Кийин чоңоюп калганда Кино үйүнөн, иш-чаралардан кезигип ал-абалымды сурап койчу.

— Үй-бүлөңүз тууралуу да айтып берсеңиз?

— Бир кызым, үч эркек балам, анан эки жээн неберем бар.

— Балдарыңыз эмне менен алек?

— Балдарымды скрипкага берип көрдүм, бирок кыйнаган жокмун. Улуусу чоң атасын тартып унаа оңдогонго жөндөмдүү. Ортончу балам ишкер болот окшойт, мээси жакшы иштейт (күлүп). Кичүү балам, тилекке каршы, оорукчан болуп калды. Басат, чуркайт, атайын мектепке да барат. Болгону жакшы сүйлөй албайт. 

— Келинчегиңиз чыгармачыл чөйрөдөн эмеспи?

— Ал да искусство институтун бүткөн. Бирок кийин Ишенаалы Арабаев атындагы университеттин экономика адистигин аяктап, азыр ошол кесиби менен иштейт. Балама карап майып балдардын ассоциациясында да сабак берип, эмгектенет.

— Тасмага тартылууга сунуштар түшөбү?

— Ооба, кээде болот, бирок көңүлүмө көп толбойт.

Тема боюнча

Сыдыгалиев: Нургазынын ролу үчүн эч кандай сыйлык бериле элек
"Ак кеме" тасмасынын жаңы версиясы тартылат
"Ак кеме" повести тууралуу 10 факты. Айтматовду атылган бугунун сөөгү ойготуп...
Индия ырларын созгон Гүлжамал, бакырайган Нургазы. "Ак кемедеги" таберик сүрөт
"Ак кеме" 40ка чыкты – камера артындагы белгисиз кадрлар
Болот Шамшиевге — 75 жыл. Белгилүүнүн бейнесине сүрөт сүртүмдөр
Белгилер:
жеке жашоо, өмүр, актер, "Ак кеме" тасмасы, Нургазы Сыдыгалиев, Чыңгыз Айтматов

ЭҢ МААНИЛҮҮ