Молдокматов: ислам каржы системасы акчанын үстүнөн акча жасоону көздөбөйт
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Жазылуу
Эл аралык шериктештик жана каржы ассоциациясынын директору Асылбек Молдокматов ислам принциптери менен каржылоо системасына кызыккандардын саны жылдан-жылга артып жатканын айтты.
Исламдык каржы системасы акчанын үстүнө акча жасоону көздөбөй реалдуу сектордун өсүшүн максат кылат. Бул тууралуу Эл аралык шериктештик жана каржы ассоциациясынын директору, ислам каржылоо принциптери боюнча эксперт Асылбек Молдокматов Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.
Молдокматов: ислам каржы системасы акчанын үстүнөн акча жасоону көздөбөйт
Анын айтымында, Кыргызстандан 19 миллиард сомдук ислам каржы принцибине тийиштүү "сукук" баалуу кагазы чыгарылган.
"Ислам принциптери менен каржылоо системасы аты айтып тургандай эле шариятка негизделген. Анда сүткөрлук же пайыздык үстөк менен насыя берүүгө болбойт. Ошондой эле соода-сатыкта өнөктөштүк деген түшүнүк бар. Мисалы, банк аркылуу базардан унаа алууну каалаган кардарга автоунааны банк сатып берет да, үстүнө өз баасын кошот. Автомобилдин ээси ай сайын же башка бир банк менен белгиленген мөөнөттө төлөп турат. Эгер кардарда кандайдыр бир форс-мажор жаралса банктын түшүнүү менен мамиле кылуусу — ислам принциптериндеги каржылоодо банкка коюлган талаптардын бири. Бирок кардар акчаны төлөбөй койсо алган сумманын 0,2 пайызын жаза катары төлөп берүүгө милдеттендирилет. Бул каражат банктын чөнтөгүнө түшпөстөн, кайрымдуулукка жумшалышы керек. Жөнөкөй каржы системасында кардар акчаны алып, максатсыз пайдаланып коюшу мүмкүн. Ислам системасында андай эмес. Ислам каржы секторунда кардардын эмне алгысы келип жатканын, кызыгуусун аныктап-тактап, анан каражат берилет. Анан кардар менен карыз берүүчү эмес, өнөктөш катары иштешет. Ал эми азыркы иштеп жаткан рыноктук экономикага негизделген банктар эч качан утулбайт, бир жагынан болбосо бир жагынан жеңет. Азыр ислам каржы системасы да баалуу кагаздар менен иштеп жатат. Себеби акциядан тышкары облигация алууга мүмкүнчүлүгү бар. Өнөктөш болуп иштегенде өндүрүүчүнүн пайдасы банкка да бөлүнөт, киреше болбосо экөө тең кур калат. Бул кардар үчүн да ыңгайлуу, системаны Кыргызстанда да колдонсо болот", — деди Молдокматов.
Ал ислам каржы системасы өлкөгө 2009-жылы келсе да тажрыйбалуу, принципиалдуу адистер аз экенин кошумчалады.
