https://sputnik.kg/20221206/borbor-aziyada-mongulor-erip-baratat-1070751596.html
Борбор Азияда мөңгүлөрдүн тез эрип баратканынын бир себеби айтылды
Борбор Азияда мөңгүлөрдүн тез эрип баратканынын бир себеби айтылды
Sputnik Кыргызстан
Изилдөөлөр мөңгүлөр жылдан-жылга тездик менен эрип баратканын көрсөткөн. 06.12.2022, Sputnik Кыргызстан
2022-12-06T18:01+0600
2022-12-06T18:01+0600
2022-12-06T18:01+0600
кыргызстан
экономика
экология
борбор азия
мөңгү
https://sputnik.kg/img/104397/71/1043977163_0:121:3067:1846_1920x0_80_0_0_0b07fc3a8c18061920ffb3dd932be1ed.jpg
БИШКЕК, 6-дек. — Sputnik. Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн эришинин бирден-бир себеби — аларды чаң менен кирдин көп капташы болууда. Бул туурасында Евразия өнүктүрүү банкынын (ЕАӨБ) "Борбор Азиянын суу-энергетикалык комплексин жөнгө салуу" деп аталган докладында айтылат.Анда мөңгүлөр Кыргызстан аймагынын төрт, Тажикстандын, Казакстандын жана Өзбекстандын алты пайызын ээлей турганы белгиленген. Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн жалпы аянты 12-14 миң чарчы чакырымды түзөрү белгиленген. Аларда камтылган суунун запасы Аму-Дарыясы менен Сыр-Дарыянын 10 жылдык агымына барабар. Мөңгүлөр жайкысын айдоо жерлерин суу менен камсыздайт, ал эми жамгыр аз жааган учурда суунун керектөөсү жогорку чекке чыгат.Мисалы, Кыргызстандын Ак-Шыйрак массивиндеги мөңгүнүн аянты 1943-жылдан 1977-жылга чейин 4 пайызга, 1977-жылдан 2003-жылга чейин 9 пайызга кыскарган."Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн эришинин бирден-бир себеби — аларды чаң менен кирдин көп капташы болууда. Ал Иран, Афганистан, Кытай жана башка чөлдүү райондордон, соңку жылдары Арал деңизинин какшып калган аймактарынан шамал менен сүрүлүп келүүдө. Кардын үстүнө чаң, туз жана кир жармашканда адаттагыдан 20 пайызга тезирээк эрип кетет", — деп белгиленген баяндамада.
https://sputnik.kg/20221206/borbor-aziyadagy-suunun-tartyshtygy-bozhomol-1070747625.html
борбор азия
Sputnik Кыргызстан
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2022
Sputnik Кыргызстан
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Жаңылыктар
kg_KG
Sputnik Кыргызстан
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Кыргызстан
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
кыргызстан, экономика, экология, борбор азия, мөңгү
кыргызстан, экономика, экология, борбор азия, мөңгү
Борбор Азияда мөңгүлөрдүн тез эрип баратканынын бир себеби айтылды
Изилдөөлөр мөңгүлөр жылдан-жылга тездик менен эрип баратканын көрсөткөн.
БИШКЕК, 6-дек. — Sputnik. Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн эришинин бирден-бир себеби — аларды чаң менен кирдин көп капташы болууда. Бул туурасында Евразия өнүктүрүү банкынын (ЕАӨБ) "Борбор Азиянын суу-энергетикалык комплексин жөнгө салуу" деп аталган докладында айтылат.
Анда мөңгүлөр Кыргызстан аймагынын төрт, Тажикстандын, Казакстандын жана Өзбекстандын алты пайызын ээлей турганы белгиленген. Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн жалпы аянты 12-14 миң чарчы чакырымды түзөрү белгиленген. Аларда камтылган суунун запасы Аму-Дарыясы менен Сыр-Дарыянын 10 жылдык агымына барабар. Мөңгүлөр жайкысын айдоо жерлерин суу менен камсыздайт, ал эми жамгыр аз жааган учурда суунун керектөөсү жогорку чекке чыгат.
"Борбор Азияда мөңгүлөрдүн азаюу темпи жылына 0,2-1 пайызды түзөт. Соңку 50-60 жылда Тянь-Шань менен Памирдеги мөңгүлөр 14төн 30 пайызга чейин эриген", — деп жазылат докладда.
Мисалы, Кыргызстандын Ак-Шыйрак массивиндеги мөңгүнүн аянты 1943-жылдан 1977-жылга чейин 4 пайызга, 1977-жылдан 2003-жылга чейин 9 пайызга кыскарган.
"Борбор Азиядагы мөңгүлөрдүн эришинин бирден-бир себеби — аларды чаң менен кирдин көп капташы болууда. Ал Иран, Афганистан, Кытай жана башка чөлдүү райондордон, соңку жылдары Арал деңизинин какшып калган аймактарынан шамал менен сүрүлүп келүүдө. Кардын үстүнө чаң, туз жана кир жармашканда адаттагыдан 20 пайызга тезирээк эрип кетет", — деп белгиленген баяндамада.
