БИШКЕК, 11-дек — Sputnik. Президент Алмазбек Атамбаев 1-декабрда жергиликтүү телеканалдарга берген маегинде "Бейөкмөт уюмдар жөнүндөгү" мыйзам долбоору жөнүндө өз билдирген эле. Мыйзам долбоорунда Кыргызстандагы бейөкмөт уюмдардын каржы булактарын көзөмөлгө алуу керектиги айтылат.
Мамлекет башчысы кээ бир бейөкмөт уюмдардын ишмердигинен "катылган саясый күчтөрдүн" аракеттерин көрүп жатканын жашырган эмес. Бул уюмдар шайлоо маалында жанданып, саясый процесстерге олуттуу таасир бериши мүмкүн деген.
Өз кезегинде Кыргызстандагы бейөкмөт уюмдар өлкө президентинин мындай оюна жооп катары өздөрүнүн кайрылуусун жолдошту. 40тан ашык бейөкмөт уюму кол койгон билдирүүдө президент Атамбаевдин өлкөнүн коопсуздугу үчүн тынчсызданып атканын түшүнүү менен кабыл алышарын жана өлкө башчысынын бул багыттагы аракеттерин колдоого аларын билдиришкен. Бирок, бейөкмөт уюмдар мамлекеттин коопсуздугуна коркунуч алып келет деген пикирине нааразы болушканын белгилешкен.
"Өлкөнүн жаңы тарыхы көрсөткөндөй, Кыргызстан эгемендигин алгандан бери бейөкмөт уюмдар өлкөгө каршы иштеген бир да учур болгон эмес. Кыргызстанга зыян алып келүүнү каалагандар коммерциялык уюмдарды түзүп, мамлекеттик органдардын башка бөлүмдөрү же мамлекеттик кызматкерлер аркылуу деле жасай алат", — деп айтылат билдирүүдө.
Мамлекеттин коопсуздугун бейөкмөт уюмдардын ишмердигин чектеп, жаңы тоскоолдуктарды түзүү аркылуу камсыздабастан, улуттук коопсуздук органдарынын натыйжалуу кадамдары менен ишке ашыруу зарыл, дешет алар.
Кыргызстандагы Медиа полиси институтунун жетекчиси Бегаим Усенова президент сөз кылып жаткан мыйзам долбоору толук иштелип чыга электигин белгиледи.
"Бейөкмөт уюмдары жөнүндөгү" мыйзам долбоорунда бейөкмөт уюмдардын саясий ишмердик менен алектенип жатканы кандай жол менен текшериле турганы так жазылган эмес. Алар жалпыланып гана белгиленген", — дейт ал.
Ошол эле учурда бейөкмөт уюмдар коомдогу адилеттиктин орношуна чоң салым кошо турганын Бегаим Усенова кошумчалады.
"Мына, Токмокто бир канча убакыттан бери соттун чечимин күтүп камакта жатып, ден-соолугу начарлаган кыздын тагдырын алалы. Бул окуяны бейөкмөт уюмдар биринчилерден болуп көтөрүп чыкты. Ошондой эле шайлоо учурунда да бир катар бейөкмөт уюмдар шайлоонун ачык, адилет өтүшүнө өз салымын кошууда", — деди ал.
Мыйзам долбоорунун максаты
Бул мыйзам долбоору Жогорку Кеңештеги "Ар-Намыс" фракциясынын депутаттары Турсунбай Бакир уулу жана Нуркамил Мадалиев тарабынан демилгеленген. Мыйзам долбооруна ылайык, чет жактан каржыланган коммерциялык эмес жана бейөкмөт уюмдар "чет элдин тыңчысы" катары сыпатталат. Бирок, Венециялык комиссия менен ЕККУ бул мыйзам долбоору эл аралык стандарттарга жана Конституцияга карама-каршы келгендиктен, аны кабыл албоону сунушташууда. Андан сырткары, алар мыйзам долбоору бийлик өкүлдөрү тарабынан жакпаган бейөкмөт уюмдарды кодулоого багытталган деген оюн билдиришкен.
Президентке жолдонгон кайрылууга кол койгондордун катарында "Бир дүйнө Кыргызстан" укук коргоо кыймылынын башчысы Төлөйкан Исмаилова да бар. Ал бийлик тараптан сунушталып жаткан бул мыйзам долбоору туура эмес экендигин айтат. Жергиликтүү ЖМКларга берген маегинде бийлик бейөкмөт уюмдарын кысымга алып, өздөрү каалаганын жасаткылары келип жатат деп билдирген.
Белгилей кетсек, аталган мыйзам долбооруна ылайык, эгер бейөкмөт уюмдар коммерциялык эмес уюмдардын реестрине катталуу тууралуу арызын бербеген болсо, ыйгарым укуктуу орган өз чечими менен чет элдик тыңчынын милдетин аткарып жатат делген коммерциялык эмес уюмдун ишмердигин алты айдан ашык эмес мөөнөткө токтото алат. Уюмдун иши токтотулгандан кийин алардын массалык акцияларды жана иш чараларды өткөрүүсүнө, банктагы эсебин колдонууга тыюу салынат. Болгону чарбалык жана эмгек келишими боюнча эсептерди жабуу үчүн банк эсебин колдонууга уруксат берилет.
