17:44 07 Теке 2020
Түз эфир
  • USD77.6875
  • EUR87.5150
  • RUB1.0764
Маданият
Кыскача шилтеме алуу
765 0 0

Кыргыз балетинин чолпон жылдызы, өзгөчө өң-түсү менен өнөрү төп келген бийчи, беделдүү делген СССРдин Эл артисти наамынын ээси Айсулуу Токомбаева бүгүн 70 жашка чыкты.

Мындан улам Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги балет тармагына эмгегин арнаган Токомбаева тууралуу 7 факты сунуштайт.

Атасы кыргыз, апасы татар. Айсулуу Токомбаева 1947-жылы 22-сентябрда Фрунзе шаарында туулган. Үйү Тоголок Молдо менен Жибек Жолунун кесилишиндеги чиркөөнүн маңдайында жайгашкан. Ал балкондо, таза абада жатканды жакшы көргөнүн, ошол эле учурда дайыма чиркөөнүн коңгуроосунун катуу үнүнөн ойгонгонун көп эстейт. Атасы Асанбек Токомбаев жооптуу кызматтарда иштеп, Мамлекеттик телерадио комитетинде 25 жылдай эмгектенген. Апасы Мунжия Эркинбаева татар кызы, опера ырчысы болгон.

Токомбаева балет дүйнөсүнө 11 жашында келген. Тагыраагы Ленинграддагы Агриппина Ваганова атындагы мамлекеттик академиялык хореографиялык окуу жайында тарбияланган. Жашынан мекенден ыраак окуган кыз көп учурда ата-энесин сагынып куса болгон, ошол эле учурда апасынын кызына болгон чоң ишеними дайыма дем-күч берип, алдыга умтулууга жардам берген.

Кыргыз балетине арналган 30 жыл. 1966-1995-жылдары Абдылас Малдыбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрында балет бийчиси болуп иштеген. Анын репертуарында дүйнөлүк классикалык жана кыргыз балеттеринин башкы партиялары бар. Петр Чайковскийдин "Ак куу көлү", "Уйкудагы сулуу", Адольф Адандын "Жизель", Людвиг Минкустун "Дон-Кихот", Мизаил Раухвергердин "Чолпон", Владимир Власовдун "Асел", Калый Молдобасановдун "Саманчынын жолу", "Манкурттар баяны", Улукбек Мусаевдин "Томирис", Кирилл Молчановдун "Макбет" жана башка балеттерде башкы партияларды жогорку чеберчиликте аткарган. 

Сцена из балета Калыя Молдобасанова Материнское поле
© Sputnik / Мамадалиев
Кыргыз ССРинин Эл артисттери Айсулуу Токомбаева менен Чолпонбек Базарбаевдин "Саманчынын жолу" балетинде бийлеп жаткан учуру. Чыгарманын музыкасын композитор Калый Молдобасанов жазган

Мен Аалы Токомбаевдин кызы эмесмин. Бийчи Айсулуу Токомбаева менен белгилүү жазуучу Аалы Токомбаевдин фамилиялары окшош. Өзүнүн айрым маалымат булактарында эки инсанды көпчүлүгү бир туугандар деп ойлорун, а түгүл Түркияда да ошентип божомолдошорун айтканы бар. Айта кетчү нерсе, Токомбаеванын атасынын карындашы Аалы Токомбаевдин уулуна турмушка чыккан. Улуу жазуучу атасынын жакын санаалаштарынын бири болгон.

Учурда чет өлкөдө жашап, иштейт. 1995-жылдан бери Түркия өлкөсүндө, Анкара мамлекеттик консерваториясында хореография боюнча окутуучу болуп иштеп келет. Ошол маалда кыргыз-түрк маданиятынын ортосунда эки тараптуу келишим түзүлүп калып, өкмөт берген чакан пенсиянын айынан кетүүгө туура келгенин айтканы бар. Сиңдиси Гүлмира да ал жактагы консерваторияда жаш таланттарга сабак берет.

Айсулуу Токомбаева наристе жытын искей алган эмес. Жолдошу Кубан Алиев мамлекеттик ишмер болгон, 25 жыл азыркы Муса Жангазиев атындагы куурчак театрында директор болуп эмгектенген. Жубайлар тааныштарынын үйлөнүү тоюнда кезигип, 1972-жылы баш кошушкан. 34 жыл бирге жашап, тилекке каршы, балалуу боло алышкан эмес. Жолдошу узак оорудан улам кайтыш болгон.

Сыйлыктары. Айсулуу Токомбаева Польша, Болгария, Ливия, Финляндия, Тунис, Швеция, Италия, Югославия, Венгрия, Дания, Швейцария сыяктуу чоң мамлекеттерде өнөрүн тартуулап, СССРдин Эл артисти наамына чейин жеткен. Улуу Британияда чыгуучу Эл аралык библиографиялык энциклопедиялык сөздүктө анын аты-жөнү 1988-жылдан бери аталып келет.

Тема боюнча

"Кайра кетем!" Александр Крестинин тууралуу 5 факты
Төлөмүш Океев 82 жашка чыкмак. Кыргыз киносунун түптөөчүсү тууралуу 9 факты
"Саякбай" тасмасы жөнүндө 7 факты. Эттенген актер, акценттен арылган Элдар
Белгилер:
факты, балет, бийчи, Айсулуу Токомбаева

ЭҢ МААНИЛҮҮ