00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ежедневные новости
08:00
4 мин
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
10:01
4 мин
Жаңылыктар
11:01
3 мин
Ежедневные новости
12:01
4 мин
Жаңылыктар
13:01
4 мин
Ежедневные новости
14:01
3 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ежедневные новости
16:01
4 мин
Жаңылыктар
17:01
3 мин
Ежедневные новости
18:01
5 мин
Жаңылыктар
19:01
4 мин
Ежедневные новости
20:00
5 мин
Ежедневные новости
08:00
5 мин
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 10:00
10:01
5 мин
Будь в курсе
Кыргызстан ожидает маловодье: что происходит с климатом и как управлять водой?
10:05
54 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 11:00
11:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Зергерлик тармакты жөнгө салуу: жеке ишкерлер үчүн жаңы талаптар
11:04
39 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Максимальный репост
On air
12:05
2 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Күн башат
Ломбардга буюм коердо эмнелерге көңүл буруш керек, алданганда каяка кайрылса болот? Финансылык көзөмөл кызматы менен маек
13:04
48 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
Физиотерапия простыми словами: польза, риски и мифы - — беседа со специалистом
14:05
60 мин
Ачык кеп
Кариес эмне үчүн кеңири жайылып жатат — мектептердеги стоматологиялык кабинеттердин зарылдыгы
15:05
42 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Көз мончок
Мээрим жана тажрыйба... чоң ата, чоң эне менен неберенин байланышы
17:04
55 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
«Наполеоновские» планы на науку и инфраструктуру — ректор о развитии КРСУ
18:07
42 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Туяк
Тарыхтын көмүскөсүндө калган Ташбек датка
19:06
53 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Об экономике и не только с Кубатом Рахимовым
ИИ: шанс для Кыргызстана или путь в технологическую зависимость?
20:06
45 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 21:00
21:01
3 мин
Ачык кеп
Кариес эмне үчүн кеңири жайылып жатат — мектептердеги стоматологиялык кабинеттердин зарылдыгы
21:05
42 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

Кыргыздар узундукту, аралыкты кантип ченеген?

Кыргыздар узундукту, аралыкты кантип ченеген?

Көчмөн кыргыз күнүмдүк жашоосунда колдонгон узундук, аралык, салмак бирдиктери азыр унутулуп бара жатат. Sputnik Кыргызстан агенттиги аларды чечмелеп берүүгө аракет кылды.
Көчмөн кыргыз күнүмдүк жашоосунда колдонгон узундук, аралык, салмак бирдиктери азыр унутулуп бара жатат. Sputnik Кыргызстан агенттиги аларды чечмелеп берүүгө аракет кылды.
Эскертүү: айрым бирдиктердин так өлчөмү жок, салыштырмалуу айтылды. Мисалы, күн жүрүш — эртең менентен кечке чейинки жол жүргөндөгү аралыкты билдирет. Ат менен 50-60 чакырым болсо, жөө 30-40 чакырымдай болот.
кары — сунулган колдун учунан көкүрөктүн ортосуна чейин. Болжолдуу бир метр;

төш чары — колдун учунан ийинге чейин;

кез — бир колдун учунан экинчи колдун ийнине чейин. Болжол менен 105 сантиметрге барабар узундук. Айрым булактарда 0,71 метрге барабар деп да жүрөт;

тапан — адамдын таманынын узундугу. Болжол менен 25-30 сантиметр;

кулач – эки колду кергенде ортодогу аралык;

кадам — адамдын орточо арышы. Бир метрдин тегереги;
сере – болжол менен 6-8 сантиметр. Төрт элини да сере дешкен (бээнин казысы сере чыгыптыр);

эли — бир манжанын туурасы. Болжол менен 2-2,5 сантиметр. Аны кыргыздар көбүнчө кара малдын эттүүлүгүн аныктоодо колдонот;

таман – төрт элини билдирет. Ал да малдын эттүүлүгүнө карата айтылат;

укум – баш бармактын учунан сөөмөйдүн экинчи муунуна чейин;

сөөм — баш бармак менен сөөмөйдүн аралыгы;

карыш — баш бармак менен ортондун аралыгы;

кере карыш — баш бармактан чыпалактын учуна чейин;
бута атым — мылтыктын огу так тие турган 100 метрге чейинки аралык. Кыргыздар ошондой эле ат байлам сөзүн да кеңири колдонгон. Ал боз үйдөн ат байлоочу мамыга чейинки аралык. Дөөлөттүүлөр ат мамысын конок үйдөн оолак жайгаштырган;

бакса — сокмо дубалдын калыңдыгындай аралык, 30-35 сантиметр;

саржан — 2,134 метрге барабар узундук. Ошондой эле ал жер эсептөөдө азыркыга чейин элет жеринде колдонулуп келет;
тай чабым — үч чакырым;

кунан чабым — беш-жети чакырым;

ат чабым — 25-30 чакырым;

таш — сегиз чакырым;
күн жүрүш — эртең менентен кечке чейинки жол жүргѳндѳгү аралык.
Ат менен 50-60 чакырым — болжол менен Бишкектен Кара-Балта шаарына чейин. Ал эми жөө 30-40 чакырымдай — борбор калаадан Сокулукка чейинки аралык.
козу кѳчтүк — 4-5 чакырым, кой кѳчтүк – 6-8 чакырым аралык;

шашкелик жер — күн чыккандан тарта күн шашке болгонго чейин жѳѳ же атчан ѳтүүгѳ мүмкүн болгон аралык.
  • Кыргыздар жаргылчакты эмне максатта кантип колдонгон?
    Кыргыз эли күнүмдүк жашоо турмушунда жаргылчактын жардамы менен жасалган азыктарды кеңири пайдаланган. Sputnik Кыргызстан агенттиги бул буюм тууралуу инфографика сунуштайт.
  • Бешик жана анын тарыхы
    Бешик жасала баштаганда биринчи жыгачынан баштап, бала уктаганга чейинки ар бир кыймыл-аракет каалоо-тилек, бата менен коштолот.
  • Кыргыз аялдары ийикти кантип, эмнеге колдонушкан?
    Ийик — жүн, кебез, жибектен жип ийрүүчү аспап. Аны кыргыздын кыз-келиндери жип ийрип килем, таар, шалча, атка жабуу сыяктуу чарбалык керектүү буюмдарды жасоодо кеңири колдонуп келген.
Редактор
Мирбек Сакенов

Маалымат булагы
Константин Юдахиндин "Кыргызча-орусча сөздүгү", Э. Нуриев "Кыргыз тилиндеги нумеративдер", Белек Солтоноевдин "Кызыл кыргыз тарыхы" китеби

Дизайнер
Даниил Сулайманов
Жаңылыктар түрмөгү
0