00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Жаңылыктар
09:00
4 мин
Ежедневные новости
10:00
4 мин
Жаңылыктар
11:01
3 мин
Ежедневные новости
12:01
3 мин
Жаңылыктар
13:01
3 мин
Ежедневные новости
14:01
3 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
15:56
4 мин
Ежедневные новости
16:01
3 мин
Жаңылыктар
17:01
4 мин
Ежедневные новости. Погода на завтра
18:00
4 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Будь в курсе
«Манты за 700 сомов». Отмена % за обслуживание в кафе спровоцировала чрезмерный рост цен
08:05
37 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
Жылдыз Бакашева: Кыргыз улуттук тарых музейинин бүгүнкү абалы жана келечек пландары
09:05
49 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 10:00
10:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 11:00
11:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
ЕАЭБдеги тоскоолдуктар жана 2026-жылга пландалган кооперациялык долбоорлор
11:04
26 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Жыл башынан бери 2 млн укук бузуу аныкталды - “Коопсуз өлкө” долбоору ишке кандай ашууда?
11:31
26 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Максимальный репост
On air
12:05
2 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Күн башат
Венесуэла, Гренландия, Иран: дүйнөлүк геосаясаттын жаңы күн тартиби кандай өзгөрүүдө?
13:05
51 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Особый акцент
On air
14:05
60 мин
Ачык кеп
Пенсиянын топтомо бөлүгүн кайсы учурларда кайталап алса болот? Мыйзам долбоору сунушталууда
15:04
41 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Стимул
«Мыкты чоң ата» жана «Мыкты чоң апа» сынагынын жеңүүчүлөрү менен маек
17:04
41 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Цифровая миграция: как технологии меняют трудовую мобильность в ЕАЭС
18:07
26 мин
Тема дня
Проекты ЕАБР в Кыргызстане и улучшение интеграции в ЕАЭС: итоги работы банка
18:34
27 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Экономикалык панорама
Күмүш, акча бирдигине айлана алабы?
19:06
40 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 21:00
21:01
3 мин
Ачык кеп
Пенсиянын топтомо бөлүгүн кайсы учурларда кайталап алса болот? Мыйзам долбоору сунушталууда
21:04
41 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

Россия АКШ менен Европада пайда көрүүнүн дагы бир жолун тапты

© Sputnik / Павел Лисицын / Медиабанкка өтүү"Росатом" мамлекеттик корпорациясынын электрохимиялык заводунун жумушчусу. Архив
Росатом мамлекеттик корпорациясынын электрохимиялык заводунун жумушчусу. Архив - Sputnik Кыргызстан, 1920, 10.09.2023
Жазылуу
Бразилия 24 жылдан бери биринчи ирет россиялык уранды сатып алды. Жалпы наркы 72 миллион долларды түздү. Мындан тышкары, "Росатом" аталган мамлекеттеги жалгыз атомдук электр станцияны камсыз кылмакчы.
Ресурс Индияга Россиядан кайрадан жөнөтүлө баштады, АКШ да импорт көлөмүн эки эсеге көбөйттү. Жарым жыл аралыгында эле Вашингтон Москвага 700 миллион доллар төлөдү. Рынокто РФ өз ордун кантип бекемдеп жатканы туурасында РИА Новости сайтына Надежда Сарапинанын макаласы жарыяланган.
Быйыл Бразилия 27,1 тонна россиялык байытылган уранды 18,9 миллион долларга, 52,7 миллион долларга 26,9 тонна табигый сырье импорттогон. Буга чейин бул өлкө РФтен акыркы ирет 1998 жана 1999-жылдары сатып алган. Ошондой эле бир нече жылдан бери "Росатом" медицина үчүн изотоптук өндүрүм менен жабдуучулардын алдыңкы сабында.
2022-жылы бразилиялыктар табигый уранды Улуу Британиядан 23,5 миллион долларга, Казакстандан — 17,3 жана Канададан 4,6 млн долларга сатып алган. Ошол эле Улуу Британияда байытылган уранды — 13,7 миллионго, Германиядан — 1,1, Швециядан — 893 миң жана Кошмо Штаттардан болгону беш миң долларга алган. Эми ошол көлөмдүн дээрлик баарын Россиядан импорттоп, америкалыктар болгону 2,2 миң долларга акталган уран алып келишкен.
Төрт жылдык тыныгуудан кийин Россиядан Индияга 13,5 миллион долларга 118 тонна сырье жөнөтүлдү. "Росатом" бул өлкөдөгү "Куданкулам" атомдук электр станциясынын энергетикалык блогунун курулушуна да катышып, ошондой эле өндүрүштүк кубаттуулукту биргеликте өстүрүү жагы да талкууланууда.
Г.В.Плеханов атындагы Россия экономикалык университетинин экономика кафедрасынын доценти Александр Тимофеев муну геосаясий кырдаалдын өзгөрүшү менен түшүндүрдү. Анын пикиринде, мурда көгүлтүр отту пайдаланып келген, ушул тапта энергетикалык таңсыктыкка кабылган аймактар башка жол издөөгө аргасыз болууда. Ал түгүл Россия менен соода байланыштарын үзүүгө умтулган Кошмо Штаттар жарым жыл аралыгында сатып алуулары эки эсеге чыгып, атап айтканда, жергиликтүү рыноктун 32 пайызына чейин жетти. Америкалык статистикалык кызматтын маалыматтарына таянсак, бул – 2005-жылдан берки эң чоң көлөм. 416 тонна үчүн Москва 696,5 миллион доллар алды.

Технологиялык артыкчылык

Батыш россиялык атомдук тармакка каршы баары бир санкция киргизе алган жок, тыгыз аракеттер дале токтой элек. Ал эми бул – ресурстук базанын гана эмес, технологиялык артыкчылыктын натыйжасы.
"Уранды байытуунун технологиясы саналуу гана мамлекеттерде бар, ээлик кылгандары да бул багытты өнүктүрбөй калышкан. Маселен, АКШда жагдай ушундай. Өз өндүрүшүн аталган держава 2027-жылдан эрте кайра калыптандырууга дарманы жок, ошондуктан алар россиялык байытылган урандан баш тарта албайт", — деп талдап берди Энергетикалык өнүктүрүү фондунун директору Сергей Пикин.
"Биз (РФ – редакциянын тактоосу) дүйнөдөгү атомдук реакторлордун жарымына жакынын уран менен камсыз кылабыз. АКШ, Улуу Британия же Францияда мындай кубаттуулук жок", — деп кошумчалайт россиялык көз карандысыз өнөр жай эксперти Леонид Хазанов. Мындан сырткары, Россиянын АЭС куруу, даярдоо жана отунду иштеп чыгууда тажрыйбасы эбегейсиз. Индиядан тышкары, "Росатом" Түркияда — "Аккуйу", Египетте — "Эль-Дабаа", Венгрияда — "Пакш-2", Бангладеште — "Руппур", Кытайда — "Тяньвань" жана "Сюйдапу" атомдук электр станциялык долбоорлорун ишке ашырып келет. Жалпы 33 блок иштейт.
Ошондой эле корпорация туюк өзөктүк-отун цикл технологиясын өздөштүрүүдө. Бул иштетилген отунду кайрадан пайдаланууга жол берип, өзөктүк энергетиканы миң жылдыктарга карай камсыз кылып, реакторлорду дээрлик түбөлүк кыймылдаткычтарга айлантууга мүмкүндүк берет. Андан улам энергетика арзандайт. Белоярск АЭСинде энергоблоктордун жарымы дал ушундай — ыкчам нейтрондор менен иштейт. Мындай технологияны Франция да, АКШ да, Улуу Британия да, Япония да өздөштүрүүгө белсенип, бирок майнапсыз аракеттерден улам инновациялык долбоорлорду да жаап тынышкан. Россия гана бул саамалыкты жарата алган. Жакынкы жылдары болжолдуу атаандаш тек гана Кытай боло алышы ыктымал.

Келечекке камылга

Албетте, технологиялык артыкчылык өзүнөн өзү кардарлардын табылышына кепилдик бербейт. Эксперттер Индия менен Бразилияны арзандатуулар менен бул ишке тартышканын боолголошот. Кандай болгон күндө да жогорку сапат жана кызыктырган баалар Россияга бул рыноктордо бекем орун алууга шарт түзөрүн айтат Каржы университетинин стратегиялык жана инновациялык өнүгүү департаментинин доценти Михаил Хачатурян.
Бул башталышы гана экенин белгилейт Хазанов. Нью-Делидеги атомдук энергетиканы өнүктүрүү боюнча ири пландарды Москвасыз жүзөгө ашыруу кыйын. Пикиндин пикиринде, Уран менен жабдууну диверсификациялоо санкциялардын айынан болжолдуу жоготуулардын көлөмүн төмөндөтөт. "Ар кандай варианттарды иштеп чыгуу убакытты талап кылат. Булардын баары иштеп кетерине ынануу керек. Эң оболу бул – логистика, индиялык рупи сыяктуу татаал айлантылган валюталардагы эсептер маселеси", — деп тактап өттү ал.
Аналитиктер өзөктүк энергетика жаатында соодадан Батыштын баш тарта турганы арсар деп баамдашат. Урандын коруна бай Нигердеги мамлекеттик төңкөрүштөн кийин бул отун Франция үчүн да кымбатка түшүп, башка жолдорун издөөгө туура келет. Дүйнөдө 2026-жылдан кийин кен казуу азайып кетерин эске алсак, ынанымдуу жабдуучулардын баркы арта түшөрү бышык. Калдыксыз реакторлордун курулушуна да суроо-талап өсөт. Ал эми дал ушул багытта Россияга эч ким караандай албайт.
Сууда эрүүчү жана гранулдуу жер семирткичтерди чыгаруучу заводунун аймагындагы жумушчу. Архивдик сүрөт - Sputnik Кыргызстан, 1920, 06.09.2023
Пайданы демократиядан өйдө көрүп... Европа Россия менен сооданы кеңейтүүдө
Жаңылыктар түрмөгү
0