Калыков: былтыр суу тартыштыгынан улам жүгөрүнүн түшүмү 30-40%га аз болду
11:36 05.04.2022 (Жаңыртылды: 12:51 05.04.2022)
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Жазылуу
Агроном Аскар Калыков Кыргызстан менен Түркиянын аба ырайы окшошуп, кескин континенталдуу болгондуктан ошол мамлекеттен алып келинген үрөндү колдонуу керектигин айтты.
2021-жылы суунун тартыштыгынан улам жүгөрү өстүргөн дыйкандардын түшүмү 30-40 пайызга чейин азайды. Себеби жүгөрү сууну жакшы көргөн өсүмдүк. Анын үстүнө жүгөрү өстүрүүдөгү эң негизги көйгөй — бул өсүмдүктүн аба ырайынын шарттарына көз карандылыгы. Быйыл Айыл чарба министрлиги союз мезгилинен бери каралбаган каналдарды тазалап, жазгы айдап-себүүгө жакшы даярдык көрдү. Бул тууралуу Аскар Калыков Sputnik Кыргызстан радиосунда маек куруп жатып билдирди.
Калыков: былтыр суу тартыштыгынан улам жүгөрүнүн түшүмү 30-40%га аз болду
Анын айтымында, жүгөрү гибридин даярдаган бир гана өндүрүүчүгө артыкчылык бербей, эки-үч компаниянын үрөнүн себүү сунушталат.
"Кыргызстанда эле эмес, дүйнө жүзүндө жүгөрү өстүрүү дыйкандар арасында актуалдуу болуп эсептелет. Себеби жүгөрүдөн эң көп түшүм жана каражат тапса болот. Дүйнөдө жылына бир миллиард тоннадан ашык жүгөрү өндүрүлөт. Биздин өлкө учурда дан өсүмдүктөрүнүн арасынан буудай, арпа менен өзүн-өзү камсыз кыла албайт. Ал эми жүгөрү өз элибизге толук жетип, экспортко ашып калат. Кыргызстанга өндүрүлгөн азыктын 40 пайызы жетет, калганы сыртка сатылат. Мисалы, көп бөлүгү Казакстанга сатылат, алар андан этил спиртин алышат. Бизде жалаң гана тоют катары колдонулуп, аз бөлүгүнөн поп-корн жасалат. Түшүмдүн аз болуусуна үрөндү өтө эрте же кеч себүү да себеп болот. Мисалы, Кыргызстандын шартында жүгөрү себүү Чүй жергесинде апрелдин ортосунда башталат. Бирок кандай гана аба ырайы болбосун, топурактын беш сантиметр тереңдиктеги жылуулугу +10…+12 градус болушу керек. Кыргызстанда жүгөрүнүн гибриди өндүрүлбөйт. Сырттан ар кандайын алып келишет. Бирок үрөн даярдаган бир гана өндүрүүчүгө артыкчылык бербей, расмий иштеген эки-үч дистрибьюторлордон жүгөрү гибридин алууну сунуштайм. Бизге Россия, Кытай, Украина, Түркиядан жүгөрү гибриддери алып келинет. 2019-жылы Россиянын үрөнүн сепкен учурда чаңдашпай, түшүм ала алган жокпуз. Себеби Россиянын климаты жумшак континенталдуу болгондуктан гибриддер ошол жерде өстүрүүгө ылайыкталып өндүрүлгөн. Ал эми Кыргызстан менен Түркиянын аба ырайы окшошуп, кескин континенталдуу келет. Андыктан дыйкандар үрөн алууда ушул жагын да эске алышы зарыл", — деди Калыков.
Ал жүгөрүнүн эрте, орто жана кеч бышуучу ФАО коэффициентери (мисалы, ФАО 700 деген 150 күн бышкан жүгөрүнү Ысык-Көлгө сепсе түшүм ала албайсың) да бар экенин эскертип, жүгөрүү өстүрүүдө ошол аймактын климатына жараша үрөн себүү керектигин кошумчалады.
