00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
00:00
01:00
02:00
03:00
04:00
05:00
06:00
07:00
08:00
09:00
10:00
11:00
12:00
13:00
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Утро хорошего дня
"Чума во время любви" : режиссер о фильме и жизни ученого Петра Тарасова
08:04
43 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
5 мин
Ежедневные новости
12:01
4 мин
Жаңылыктар
13:01
3 мин
Ежедневные новости
14:01
3 мин
Жаңылыктар
15:01
3 мин
Ачык кеп
Кыргыз армиясынын жүзү Улуттук гвардия баскан баскан 32 жыл – эмне өзгөрдү, эмнеге жетишти?
15:05
43 мин
Ежедневные новости
16:01
3 мин
Жаңылыктар
17:01
3 мин
Ежедневные новости
18:01
5 мин
Жаңылыктар
19:01
4 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:00
5 мин
Ачык кеп
Кыргыз армиясынын жүзү Улуттук гвардия баскан баскан 32 жыл – эмне өзгөрдү, эмнеге жетишти?
23:05
43 мин
Утро хорошего дня
"Чума во время любви" : режиссер о фильме и жизни ученого Петра Тарасова
06:04
43 мин
On air
06:58
2 мин
Күн башат
Туризмди өнүктүрүү министрлиги түзүлүшү керекпи — Туризмди канткенде жолго сала алабыз?
07:05
43 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 08:00
08:00
4 мин
Утро хорошего дня
Переход на 12-тилетнее обучение в школах – зачем и как это планируют осуществить?
08:04
40 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 09:00
09:00
4 мин
Күн башат
Кесиптик кошуундардан Эмгекти көзөмөлдөө мекемеси эмнеси менен айырмаланат?
09:05
43 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 12:00
12:01
3 мин
Будь в курсе
28 попыток: как в Кыргызстане сдают на водительские права
12:04
39 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 13:00
13:01
3 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Жайында көп таралган жаракаттар жана биринчи жардам көрсөтүү ыкмалары
13:04
24 мин
Sputnikteн сүйлөйбүз
Бишкек ТЭЦине “Газпром” газ жеткирет — күз-кыш жылытуу мезгилине даярдык, реформа кандай жүрүүдө?
13:31
26 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 14:00
14:01
3 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 15:00
15:01
3 мин
Ачык кеп
Кыргызстан ЕАЭБде автохаб боло алат — Евразиялык бирдиктүү рыноктун артыкчылыктарын кандай колдонуп жатабыз?
15:05
47 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 16:00
16:01
3 мин
Максимальный репост
Здесь можно получить профессию будущего – интервью с деканом ЕТФ КРСУ
16:05
0 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 17:00
17:01
3 мин
Туяк
Танк менен кошо күйүп, бирок аман калган Апсамат Аширбаевди энеси тааныбай коёт
17:04
43 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 18:00
18:01
5 мин
Тема дня
Безопасность путешествий: как действует туристическая милиция в 2024
18:07
41 мин
Жаңылыктар
Жаңылыктар. Чыгарылыш 19:00
19:01
5 мин
Стопкадр
Кино актриса болуу үчүн эмнелерге даяр болуу зарыл?
19:06
41 мин
Ежедневные новости
Ежедневные новости. Выпуск 20:00
20:01
5 мин
Киноблог
Путь режиссера: как короткометражки открывают дорогу к большому кино
20:06
45 мин
Ачык кеп
Кыргызстан ЕАЭБде автохаб боло алат — Евразиялык бирдиктүү рыноктун артыкчылыктарын кандай колдонуп жатабыз?
23:05
47 мин
КечээБүгүн
Эфирге
г. Бишкек89.3
г. Бишкек89.3
г. Каракол89.3
г. Талас101.1
г. Кызыл-Кыя101.9
г. Нарын95.1
г. Чолпон-Ата105.0
г. Ош, Жалал-Абад107.1

"Манаска" жана кыргызга жан тарткан Ауэзов. 1952-жылдагы тарыхый стенограмма

© Sputnik / Иосиф Будневич / Медиабанкка өтүүЖазуучу Мухтар Ауэзовдун архивдик сүрөтү
Жазуучу Мухтар Ауэзовдун архивдик сүрөтү - Sputnik Кыргызстан
Жазылуу
Улуттук илимдер академиясында бүгүн чет элдик жана жергиликтүү окумуштуулардын катышуусунда казак жазуучусу, окумуштуу Мухтар Ауэзовдун 120 жылдыгына арналган илимий конференция өз ишин баштады.

Sputnik Кыргызстан Мухтар Ауэзовдун кыйын кезеңде "Манас" эпосун коргогонун эскерүүнү эп көрдү.

Өткөн кылымдын 50-жылдарында "Манас" эпосу коомчулук тарабынан катуу талкууланып, айрым адамдар аны жокко чыгарууга аракет кылган. Маселени кабыргасынан коюп чечүү үчүн союздук өлкөлөрдүн окумуштуулары 1952-жылы июнь айында Фрунзе шаарына чогулат. Ага Александр Боровков, Василий Радлов, Александр Бернштам, Мухтар Ауэзов, Болот Юунусалиев өңдүү бир топ беделдүү илимпоздор менен Кыргызстандын Коммунистик партиясынын биринчи катчысы Искак Раззаков дагы катышкан.

© Sputnik / Мирбек СакеновМухтар Ауэзовдун "Манас" эпосу боюнча стенограммасы
Стенограмма об эпосе Манас писателя Мухтара Ауэзова - Sputnik Кыргызстан
Мухтар Ауэзовдун "Манас" эпосу боюнча стенограммасы

Конференция бир жумадай созулуп, кызуу талкуу менен коштолгон. Анда "Манас" эпосу элдикпи же элдик эмеспи деген маселенин тегерегинде сөз болгон. Себеби ал кезде азербайжандардын "Деде Коркут", өзбектердин "Алпамыш" эпосторуна тыюу салынган. Кезек "Манас" эпосуна келип, аны басып чыгаруу иштерине чекит коюлуп тагдыры чечилмек.

Саякбай тасмасынан кадр - Sputnik Кыргызстан
"Саякбай" фильми тууралуу. Манасчы элине кайтып келгендей эле болду
Ошол маалда жазылып, азыр Улуттук илимдер академиясынын кол жазмалар фондусунда сакталган стенограммалык материалдарга ылайык, Мухтар Ауэзов буга чейин аталган эпосту изилдеп, илимий эмгектерди жазган инсан катары келип өз пикирин билдирген.

Илимпоз "Манас" эпосу кыргыз элине гана таандык экендигин, аны ал учурдагы саясатка ылайыктап өзгөртүү туура эместигин ачык айтып, анын бириктирилген вариантын чыгарууну сунуштаган.

© Sputnik / Мирбек СакеновКазак окумуштуусу 1952-жылы Фрунзе шаарында өткөн конференцияда "Манас" эпосун коргоп сөз сүйлөгөн
Стенограмма об эпосе Манас писателя Мухтара Ауэзова - Sputnik Кыргызстан
Казак окумуштуусу 1952-жылы Фрунзе шаарында өткөн конференцияда "Манас" эпосун коргоп сөз сүйлөгөн

— Биз баарыбыз чогуу аракеттенип "Манастын" элдин дилине коошпогон кирден арылтып, чыныгы, баалуу "Манасты" түзүшүбүз керек

— "Манас" советтик кыргыз элине басып өткөн жолунун баалуу эстелиги катары керек. Ал изилденип, басылып чыгышы зарыл. Он жылдык мезгилдин тажрыйбасы менен чектелүү керек эмес

— Мен жумушчу жана жетектөөчү редакциялык топтун курамына Токомбаев, Маликов, Сыдыкбеков өңдүү акын-жазуучулардын кирүүсү керек деп ойлойм. Анткени алар "Манасты" мыкты билип, "Манас" боюнча чыныгы кадыр-барктуу инсандар. Ошондуктан бул маселе боюнча чечүүчү сөз "Манастын" текстин ийне-жибине чейин билгендерге таандык

Улуттук кийим кийген актерлор. Архив - Sputnik Кыргызстан
Башканы коюп Манасты айт. Каармандарды кандай билесиз, тесттен өтүңүзчү…
— "Улуттун түрдүү тарыхый дооруна таандык бардык нерсени сакташ керек. Үрп-адат, каада-салттарын, алардын жакшылык, жамандык, ишеним, мораль, космология жөнүндөгү түшүнүктөрүнүн чечмеленишин азыркы учурга төп келеби деген ойго такалбоо керек. Эпос — бул эпос, ал бүгүн жаралган нерсе эмес. Элдин аң-сезими тарыхый баскычтар өңдүү өзгөргөн. Бардык тарыхый, адабий процесстерди, карама-каршылыктарды марксизм-ленинизм түшүнүгүнүн позициясы менен түшүндүрүү зарыл. Ошондуктан эпосту биздин учурдагы абалга тууралоонун эч кандай зарылчылыгы жок

— "Манас" эпосу советтик кыргыз элине өтө кеңири жайылган. Бул нерсе докладчы, кошумча докладчы, түрдүү багыттар боюнча өз пикирин айтып жаткандардын мойнунда канчалык оор жана олуттуу жоопкерчилик бар экендигинен кабар берет

— "Манас" эпосу советтик кыргыз элине керекпи же кереги жокпу деген маселеде айрым маанилүү жагдайларды эске алуу кажет. Себеби бул кыргыз элинин басып өткөн тарыхын, руханий маданиятын камтыган жалгыз эстелиги болуп саналат. Анда кыргыз элинин оозеки кеби, поэтикалык чеберчилиги бар. Бул жерде эң негизгиси кыргыз адабий тилинин көп жылдык иштелип чыккан, түзүлгөн, өнүккөн, шөкөттөлгөн үлгүсү камтылганын, анын социализм доорун басып өткөнүн эске алуубуз зарыл. Кайсы лингвист ал агылган сөздөрдү чийип же көзгө илбей кое алат?..

© Sputnik / Мирбек СакеновАуэзов: "Манас" советтик кыргыз элине басып өткөн жолунун баалуу эстелиги катары керек. Ал изилденип, басылып чыгышы зары
Стенограмма об эпосе Манас писателя Мухтара Ауэзова - Sputnik Кыргызстан
Ауэзов: "Манас" советтик кыргыз элине басып өткөн жолунун баалуу эстелиги катары керек. Ал изилденип, басылып чыгышы зары

Ауэзовдун доклады катышуучуларга далилдүү жана так айтылгандыгы менен эсте калып, соңунда кол чабуулар коштолгон. Ошентип 60-жылдардын башында "Манас" эпосунун бириктирилген варианты жарык көргөн.

Мухтар Ауэзовдун кыргыз элинин уюткусу болгон эпосту сактоого, бурмаланбоосу үчүн жасаган аракеттерин азыркыга чейин унутпай, эстеп келет.

Жаңылыктар түрмөгү
0