БИШКЕК, 17-май – Sputnik. Химиктердин эл аралык тобу өзүнүн тоңуу чегинен 100 градус төмөн абалда суюк бойдон кала турган жана бардык катуу нерсе менен үстүндө ачык түстүү из калтырып, "жазууга" боло турган бөтөнчө боёгучту жаратышты деп билдирет РИА Новости ACS Central Science журналында жарык көргөн макалага таянуу менен.
"Баарыбыз билгендей, суу болжол менен нөл градуста тоңуп, музга айланат. Бизде болсо "суу" минус жүз градуска барабар абалда суюк бойдон калды", — дейт Кенвун Чун (Kyeongwoon Chung) Мичиган штатынын Энн-Арбор униерситетинен (АКШ).
Чун жана анын университеттеги кесиптештери бул ашыкча муздатылган, абдан төмөн градуста да туруктуу абалын сактоочу бөтөнчө субстанцияны азыркы учурда күндөн азыктануучу батареяларды, дисплейлерди жана транзисторлорду даярдоодо пайдаланыла турган бир катар органикалык пигменттерди турукташтыруу ыкмаларын табууга аракет кылып жатып жаратышкан.
Аталган заттар инженерлер үчүн көп көйгөйлөрдү жаратат, анткени алар өзүнөн өзү эле туура эмес формадагы кристаллдарга айланып кетиши мүмкүн болгондуктан, аларды сактоо жана экинчи жолу пайдалануу өтө татаал. Андан тышкары, мындйорганиканын негизинде жасалган электрониканын ысып кетишти кайра кристаллдашуунун кесепетинен кырсыкка алып келиши ыктымал.
Макаланын авторлору аталган органикалык молекуладардын үч ченемдүү структурасын жана түзүлүшүн өзгөртүү менен ушул маселени чечүү араетин жасашкан. Химиктер түшүндүргөндөй, мындай органикалык пигменттердин көпчүлүгү түзүлүшү жагынан эки калактуу кайыкка окшош келет. Бири-бирине жабышкан кызкылтектин эки шакеги "кайык" болсо, алардан чыккан органикалык же органикалык эмес молекулалар калак түрүндө болот.
Чун өз кесиптештери менен аныктагандай, ошол "калактардын" формасы боёгуч түрдүү формадагы кристталлдарга канчалык жеңил айлануусуна жараша болот. Түрдүү үлгүдөгү "калактарды" "калактарга" жармаштыруу жолу менен, алар бир аз убакыттан кийин органикалык пигментти суюк түрүндө калтырып, өзүнүн тоңуу чегинен жүз градус төмөн абалында да катуу затка айланып, кристаллдашпай турган "калактарды" таба алышты.
Боёгучтун бул өзгөчөлүгү — аны микро- жана нана-дүйнөсүндөгү жандуу клеткаларды жана башка объекттердин үч ченемдүү так "үлгүлөрүн" алуу үчүн, ошондой эле болочоктогу жарык менен иштей турган компьютерлердин эс тутуму үчүн негиз катары пайдаланууга болот.
