Жумабай уулу: ак илбирске фотоаңчылык аркылуу көп киреше тапса болот
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Жазылуу
Илбирстерди коргоо фондунун директору, эколог Кубанычбек Жумабай уулу ак илбирске фотоаңчылык жасоодо Индиянын тажрыйбасын алса болорун айтты.
Ак илбирске улуттук статус берилгенден тарта туристтердин аны көрүүгө болгон кызыгусу дагы күчөдү. Андыктан биз жергиликтүү калкты сапатсыз малдын туягын көбөйтпөй илбирс, аркар, кулжага фотоаңчылык кылуу менен акча табууга үйрөтүп жатабыз. Бул тууралуу Кубаныч Жумабай уулу Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.
Жумабай уулу: ак илбирске фотоаңчылык аркылуу көп киреше тапса болот
Анын айтымында, ак илбирске фотоаңчылык кышкы туризмге кирет.
"Ак илбирстин азайып кетишине алып келүүчү эң башкы коркунучтардын бири — мал туягынын көбөйүшү. Жайыт тарып, тоодогу кийиктер жем, чөпсүз калса илбирстер да азаят. Болбосо бодо малга кол салып, калк ага жырткычтык менен мамиле кылып өлтүрүп салышы ыктымал. Андыктан биз элди малды эле карап отура бербей башка тармактар аркылуу да акча тапканга үйрөтүп жатабыз. Мисалы, төрт айылга бал челектерди алып бердик. Алар муну менен каражат эле таппастан жаратылышты коргоого да салым кошушат. Үч айылда туризм боюнча иш баштадык. Анда жергиликтүү калк келген туристтерге аркар, кулжа жана ак илбирстерди көрсөтүп акча табат. Албетте, аларды тосуп алып, жатаканаларга жайгаштырып, тамагын берип, атын мингизип, мунун баары эле жумуш орундары жана киреше да. Илбирске фотоаңчылык жасоо туризмин биз Индиядан үйрөнсөк болчудай. Өлкөнүн Хемис деген бийик тоолуу аймагында жайгашкан паркында он жылдан бери мына ушинтип акча таап келишет. Алар туристтер үчүн мыкты шарт түзүү менен сегиз күндүк турпакетин сунушташат экен. Анын баасы бир адам үчүн 7 400 долларды түзөт. 2019-жылы аталган корукка 351 турист келген. Кыргызстанда да ушул деңгээлге чыгуу мүмкүнчүлүгү бар. Башкысы, биз аны массалык туризмге айлантпашыбыз керек", — деди Жумабай уулу.
Адис малдын туягын азайтып, жапайы жандыктарга ыңгайлуу шартты кеңейтүү үчүн 10 айылга мөмөлүү бактар тигилип, дагы эки айылга велоспорт туризмин уюштуруу иштери жасалып, жергиликтүү калк менен келишимдер түзүлгөнүн кошумчалады.
Эске сала кетсек, ак илбирс Кыргызстанда улуттук символ статусун алган. "Ак илбирсти Кыргыз Республикасынын улуттук символу деп таануу жөнүндө" жарлыгына 2023-жылдын декабрь айында президент Садыр Жапаров кол койгон.
