10:23 26 Аяк оона 2021
Түз эфир
  • USD84.8000
  • EUR99.5213
  • RUB1.1615
Колумнисттер
Кыскача шилтеме алуу
239 0 0

Украинанын геосаясий абалы Россия менен Батыштын ортосундагы мамилеге байланыштуу. Москва үчүн бул талкууланбай турган маселе болсо, Батыш үчүн анчалык принципиалдуу эмес.

Донбасста болчу согушту, башкача айтканда "Россиянын кол салуусун" күткөнү Киевдин жалгыз эле чагымчылыгы эмес. Владимир Зеленскийдин шейшемби күнү айткан сөзү алда канча кооптуураак болуп чыкты.

НАТО менен Украина "алакасына" Петр Акопов баам салып, макала РИА Новости агенттигине жарыяланды.

"Биз армия менен коргонуу секторун реформалоого умтулуп жатабыз, бирок Россияны жалгыз эле реформа менен токтотуу мүмкүн эмес. НАТО — Донбасстагы согушту токтотууга жападан жалгыз жол. Мүчөлүк боюнча иш-аракеттердин планы Россия үчүн чындап сигнал боло алат", — деди президент.

Мындай пикирин Украина ажосу НАТОнун башкы катчысы Столтенберг менен сүйлөшүп жатып билдирди. Ушул эле сөзүн ал Британия жана Канаданын премьерлери менен жолукканда да кайталады. Зеленский мүчөлүк боюнча иш-аракеттердин планына интеграция боюнча конкреттүү кадамдар жана НАТОго кирүү мөөнөтү так жазылышын талап кылууда. Премьер-министри кечээ жакында эле Украина альянска беш-алты жылдын ичинде кошулуп каларын айткан. Зеленскийдин сөзүнө НАТО өлкөлөрү "эл көзүнө" эле реакция жасады. Мисалы, АКШ макул экенин, бирок маселени НАТОнун бардык мамлекеттери чечиши керектигин (башкача айтканда, каршы) кыйытты. Ал эми Берлин "Украина саясий муктаждыктарын эркин тандоо укугуна ээ өлкө экенин айтып, бирок мүчөлүк боюнча кийинки кадамдар тууралуу сөз кылуу мүмкүн эместигин" белгиледи.

Зеленский чындап эле Украина Түндүк Атлантика альянсына кирет деп ишенип жатабы? Ооба, ишенип жатат, Украинанын талуу жери да ушунда.

Анткени Украина НАТО мүчөсү боло албайт. СССР кыйрагандан кийин Россиянын бир бөлүгүндө пайда болгон Украина мамлекети Советтер Союзуна каршы туруу үчүн англосакстар тарабынан Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин түзүлгөн түндүк атлантикалык альянска кире албайт. Украинанын элитасы аябай каалашы мүмкүн, калктын басымдуу бөлүгү да бул кадамды колдошу ыктымал, бирок мүчөлүк эгерим ишке ашпай турган кыял. Эмне үчүн? Анткени НАТО Россияны ооздуктоого багытталган, ал эми Украина — тарыхый Россиянын бир бөлүгү.

Антейин десең Украинаны антиРоссияга айландыруу аракети күч болуп жатпайбы, анда эмне үчүн Россиянын каршылаштарынын тобуна киргизбей жатышат.

Анткени Украина — насилинде субъект эмес, ал Россия менен Батыштын ортосунда талашка түшкөн объект. Батыш Россияны маанилүү бөлүгүнөн ажыратып, геосаясий чек араны бөлүп-жарып, өлкөнү чыгышты көздөй сүрүп чыгарууга ниеттенип жатат. Ал эми Россия үчүн Украина талкууланбай турган маселенин катарында: орустар мамлекеттүүлүгүнүн негизин түзүп турган пайдубалдан ажырай албайт, ага жол бербейт. Эки башка мамлекетке бөлүнүүнү түшүнсө болот. Бирок атлантизация, башкача айтканда, Украинанын европалык да эмес, таптакыр бөлөк-бөтөн, башынан эле орустарга каршы турган атлантикалык геосаясий мейкиндикке кирип кетиши Россия үчүн да, жалпы орус цивилизациясы үчүн да таптакыр акылга сыйгыс көрүнүш. Орус цивилизациясынын бир бөлүгүн украин эли да түзөт.

Ошондуктан Украинанын геосаясий абалы Россия менен Батыштын ортосундагы мамилеге байланыштуу. Москва үчүн бул талкууланбай турган маселе болсо, Батыш үчүн анчалык принципиалдуу эмес. Муну ал сөз менен эле эмес, иш жүзүндө да тастыктап келет.

Батыш Украина үчүн Россия менен болчу чыныгы кармашка даярбы? Жок, анткени Батыш үчүн Украинанын Россиядагыдай баасы жок. Европалыктар да, англосакстар да ушундай пикирде. Албетте, булар Украина менен Россиянын убактылуу бөлүнүп-жарылуусун турукташтырып жиберип, өзүнө кошуп алсак дейт. Бул үчүн Россиянын каршылыгын сындырып (ишке ашкыс ой), тарыхый тандоо жасашы керек.

Анда Батыш Россия менен касташкан мамилеге даяр болушу кажет, башкача айтканда, Украинаны кошуп алып Россияны душманга айлантып аларына даяр болушу зарыл. Азыр маалыматтык согушта айтылып жаткан эмес, кадимки душман менен бет келет. Анткени орустар байыркы шаарларынын биринен ажырап тынч отуруп калбайт, мындан улам Батыштын да, Европанын да геосаясий стратегиясы ушул жөпжөнөкөй фактыга баш ийиши керек.

Украинанын атлантизацияланышына ким ишенет? Тарыхты билбегендер, мурдунан алысты көрө албагандар, же Европаны уруп ойнобогондор менен орустарды европалыктар менен каршылаштырууга кызыкдар тараптар. Антлантика элитасында ушундайлар барбы? Албетте, бар, бирок азыркы элитанын басымдуу бөлүгү Украинаны атлантизациялоо демилгесинин өзү канчалык кооптуу экенин жакшы түшүнөт. Европа үчүн кооптуу.

Бирдиктүү Европанын курулушу элитаны реалдуулуктан алыстатып жиберди. Анын бир бөлүгү болгон чыныгы атлантисттер бардык нерсе бирдиктүү Батыштын эркинен көз каранды деген жомокко ишенип алган, көрсө, тарыхты, коңшу цивилизацияларды унутуп койсо болот экен. Глобализациянын атлантикалык долбоорунун кризиске кептелгенин көргөн экинчи бөлүгү деле евроинтеграцияны көзөмөлдөө жөндөмүн сактап калам деп ишенип турат. Бул үчүн англосакстардан бөлүп, европалык чеп куруу менен ишке ашырат имиш.

Бирок канчалык өз алдынчалуу болуп кетсе да Европа Россия менен алака түзбөй кое албайт, ал эми душмандашуу тууралуу ойлонуп да кереги жок. Бирдиктүү Европадан кол жууш үчүн Украинанын артынан түшүү ушунчалык зарылбы? Европалыктар мынчалыкка баргыдай боло элек.

Эмне кылыш керек? Россия качандыр бир кезде өзүнөн өзү алсызданып, Украина эмес өзүнүн айласын таппай калчу учурун күтүш керек. Дал ушул маалда Украинаны өзүнө алып алса болот. Бирок мындай ойдун ишке ашары күндөн-күнгө күмөн болуп бара жатат. Ал эми Европа менен Россиянын өнүгүү тенденциялары күмөнсүнүүнү бекемдеп жатканы айкын.

Тема боюнча

Климат көйгөйүнө жамынып ааламды аңтаргандар. Сереп
Эки тизгин, бир чылбырды бере тургула. Дүйнөнү башкарууга умтулган ЕБ лидерлери
Белгилер:
Россия, Украина, Батыш, тарых, НАТО, мүчө, Владимир Зеленский

ЭҢ МААНИЛҮҮ