05:39 17 Бугу 2021
Түз эфир
  • USD84.6213
  • EUR102.6076
  • RUB1.1436
Дүйнөдө
Кыскача шилтеме алуу
121 0 0

АКШ президенти Кытайга жаңы санкцияларды киргизүү менен катар эле Владимир Путин менен Си Цзиньпинди 22-23-апрелде климаттын глобалдык өзгөрүшү тууралуу маселелер каралчу виртуалдык саммитке катышууга чакырды.Кырк дүйнөлүк лидер чакырылган конференция түз эфирде өтмөкчү

Кошмо Штаттардын жаңы администрациясы бул иш-чара аркылуу бир ок менен эки эмес, ондогон "коёнду" атууну көздөгөндөй. Климат маселесине кайрылуу менен демократтар мурдагы президенттин саясатынан четтегенин көрсөтүүгө басым жасайт. Себеби Трамп болгон ыкмалар менен экология көйгөйлөрүн тоготпой, ал тургай өлкөсүн Климат боюнча Париж келишиминен да чыгарып алган эмеспи. Кырдаалга РИА Новости баам салды.

АКШнын аталган макулдашууга кайрадан кайтышы держава бул багытта мындан ары ишин улай берерин, ушул маселеде дүйнөлүк лидерликти кайра колго алууга даяр экенин көрсөтүүгө Жо Байденге чоң мүмкүнчүлүк жаратат. Ошону менен бирге эле бул көйгөй эбактан бери эле америкалык менен европалыктар үчүн өз атаандаштарынын экономикалык жактан да, геосаясий багыттан да өр алышын ооздуктоочу сыйыртмакка айланып калган. Анан да Батыш үстөмдүгүнөн тайып бараткан доордо экология темасы алардын бетке кармай турган сейрек темаларынан. Маселен, 2023-жылы ЕБ парник газы көп импорттук өндүрүмдөргө көмүртек салыгын киргизмекчи. Башкалар менен катар мунай, газ, металл, жер семирткичтер, цемент, айтор, россиялык экспорттун басымдуу бөлүгү бул категорияга кирет. Глобалдык-узак мөөнөттүк аспектилерден тышкары алдыдагы саммиттин тезинен чечилчүлөрү да бар. Алардын эсебинен АКШ Ак үйү өзүнө болушунча пайда алууга умтулат.

Бирок Россия менен Кытай лидерлери мамлекеттерине карата чектөөлөр улам жаңыртылып жаткан шартта бул иш-чарага чакыруу алып турушат. Россия тышкы иштер министри саммиттин демилгечилери тарабынан бир топ убакыттан бери уланып келе жаткан саясатты: "Батышта классикалык – бири-бирин тыңдап, кызыкчылыктардын балансын таба билген дипломатияны колдонуудан тайышты" деп мүнөздөдү.

Жо Байдендин келиши менен мурдагы президент түптөп кеткен кытайга каршы багыттын жумшарышы күтүлгөн. Жаңы лидер өзү да Пекин менен болгон алакада трамптык жаңжалдуулукту "атаандаштык алкагынан" чыкпаган деңгээлге чыгарарын билдирген эле. Бирок кырдаал начарлап гана барат. Трамп негизинен экономикалык мейкиндикте гана – кытай товарларына чектөөчү пошлиналарды киргизсе, демократтар айланасындагыларды демократия, адам укуктары жана экологиялык жоопкерчилик деген идеологияны үйрөтүүгө жан үрөшөт.

Кытай кайрадан айыптоолордун жаңы толкунуна кабылды. Ушул тапта негизинен уйгур темасы менен сокку урулууда. Пекин да буга тим калбады. Кошмо Штаттар Кытайдын жооп катары көргөн чараларын негизсиз деп атады. Болгондо да кара тизмеге АКШнын расмий өкүлдөрү эмес, кытайга каршы кампанияны колдоого алган белгилүү бренддер кирди. H&M, Nike жана Adidas өңдүү маркалар эбегейсиз рыноктон кол жууп калуу коркунучунда турат.

Климат боюнча саммит Вашингтонго атаандаштарына таасир этүүнүн кошумча рычагын да камсыздап берет. Эгер Путин менен Си мырзалар конференцияны көз жаздымда калтырса, аларды адамзаттын жана өз өлкөлөрүнүн кызыкчылыктарын ойлобогон жоопкерчиликсиздикке айыптоого шылтоо табылат. Эгер россиялык жана кытайлык лидерлер саммитке катыша турган болсо, өз үстөмдүгүн көзгө сая көрсөтүүгө болгон аракетин жасай турганы шексиз.

Аляскадагы жаңжалдуу сүйлөшүүлөрдөн соң Кошмо Штаттар дипломатиялык протоколдун сакталышына үмүт этип деле кереги жок. Ал эми түз эфирдеги онлайн-формат Вашингтондун каалаганын кылууга шарт түзүп берет эмеспи. Ошентсе да АКШнын амалкөй планында маанилүү бир аспект камтылбай калгандай. Батыш акыркы кадамдары менен орус-кытай союзун бекемдеп койду. Сергей Лавровдун жакында эле Кытайга болгон визити муну айгинелейт. Андыктан Вашингтондун кандай гана чагымчылык жана амалдарына Россия менен Кытай биргеликте каршы турарын, мындан улам америкалыктар өздөрү күтүүсүз жагдайларга кабыларын болжоого болот.

Тема боюнча

Алаканын жеткен чеги: Россия менен АКШ кол үзүү кооптуулугунда
Белгилер:
Жо Байден, экология, жашоо, климат, Кытай, Россия, АКШ, конференция, саммит

ЭҢ МААНИЛҮҮ