12:16 23 Тогуздун айы 2019
Түз эфир
  • USD69.8114
  • EUR77.7804
  • RUB1.0971
Кыргыз ССРинин өкмөт үйү. Архив

Кыргызстандын тунгуч Конституциясында эмнелер жазылган? Фото

© Sputnik / А. Гивенталь
Коом
Кыскача шилтеме алуу
30910

СССРдин курамына кирген Кыргыз АССРинин биринчи Конституциясы 1929-жылы 30-апрелде Бүткүл кыргыз Советтеринин II съездинде кабыл алынган.

Sputnik Кыргызстан агенттиги 7 бөлүм, 16 глава, 106 беренеден турган так ошол Баш мыйзамдагы өзгөчөлүктөрдү окурмандарга сунуштайт.

Акысыз билим берүү боюнча 9-беренеде жазылган.

Автономдук республиканын аймагында жашаган ар бир жарандын акысыз билим алууга укугу болгон. Жашоочуларга шарт түзүү вазипасы мамлекетке жүктөлгөн.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Сөз эркиндиги  5-беренеде жазылган.

Бардык басылмалар мамлекет тарабынан каржыланат жана жеке тараптарга китеп, гезит чыгарууга жол берилбейт.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Качкындарга баш паанек 15 беренеде жазылган.

Башка өлкөдө саясий куугунтукка кабылып же диний ишениминен улам Кыргыз АССРине качып келген чет элдиктер бул жакта эркин жашоо мүмкүнчүлүк берилген.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Тил маселеси эки беренеде белгиленген.

Кыргызстандын аймагында ошол учурда жашаган адамдар өз эне тилинде эркин сүйлөөгө жол берилген жана кыргыз, орус тилдери расмий тил болуп саналган. Ал кезде улуттук азчылыктардын да эне тили унутта калган эмес. Мектептерде алардын тилин үйрөтүүгө шарт түзүү милдети бийликке тапшырылган.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Оор кылмыш жасагандар мунапыска туш келбейт деген шартты 92-беренеден окусаңыз болот.

Соттун чечими менен атууга кетсин делгендер, катуу жазалансын деп өкүм чыгарылгандар, революцияга каршы чыккандарга мунапыс берилчү эмес. Амнистияны өкмөт гана жарыялай алган.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Шайлоо укуктары 95-беренеде жазылган.

Мында жеке ишкерлик кылгандар, диний ишмердүүлүк менен алектенгендер, жеке кызыкчылыгы үчүн соттолгондор, ошондой эле падышалык бийлик маалында күч түзүмдөрүндө иштегендер шайлоодо талапкер болуу жана добуш берүү укугунан ажыратылган.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Мамлекеттик түзүлүш эки жерде — 22, 37-беренелерде айтылган.

Автономдук республикада Советтердин съезди эң жогорку бийлик бутагы катары эсептелген. Ал эми аткаруу бийлигинин милдеттери Элдик Комиссарлар Кеңешинин мойнунда болгон. Алардын түрдүү тармакты көзөмөлгө алуусу үчүн Ички иштер, Юстиция, Агартуу, Саламаттык сактоо, Социалдык камсыздоо, Жер бөлүштүрүү, Финансы, Элдик чарба жогорку совети, Жумушчу-дыйкан инспекциясы, Эмгек, Соода болуп 11 комиссириат түзүлгөн. Азыркы мезгилге салыштырып айтканда, 11 министрлик болгон. Андан сырткары, ага Статистика башкармалыгы, Саясий башкармалык, План комиссиясы да кирген.

Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Статья в первой Конституции Кыргызской АССР 1929-года
© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Маалыматтар Борбордук мамлекеттик Коомдук-саясий документтер архивинен алынды.

Тема боюнча

Каалагандай калчанган, "жоголуп табылган" Баш мыйзам. Конституция тууралуу 5 факты
Бүгүнкү Конституция жарандардын укугун толук коргой алат! Спикердин куттуктоосу
Жээнбеков: жарандардын укугун коргоо мамлекеттин башкы милдеттеринин бири
Белгилер:
берене, мыйзам, конституция, Кыргызстан

ЭҢ МААНИЛҮҮ