01:10 20 Үчтүн айы 2021
Түз эфир
  • USD84.7995
  • EUR102.6837
  • RUB1.1502
Ой-пикир
Кыскача шилтеме алуу
184 0 0

Кыргызстан континенттеги интеграциялык процесстердин мүчөсү катары Батыштын кызыгуусун жараткан объекттердин бири болуп эсептелет, жана Кыргызстанда АКШнын иштери боюнча убактылуу өкүлү катары Майлздын дайындалышы эч кокустук эмес дейт грузиялык серепчи Гулбаат Рцхиладзе.

БИШКЕК, 9-фев — Sputnik. Грузияда Евразия институтунун жетекчиси, саясий илимдеринин кандидаты Гулбаат Рцхиладзе америкалык дипломат Ричард М.Майлз жөнүндө Sputnik кабарчысынын суроолоруна жооп берди. 

— 2003-2005-жылдары АКШнын Грузиядагы элчилигин жетектеген Майлз мырзанын Кыргызстанда АКШнын иштери боюнча убактылуу элчиси болуп дайындалышына кандай карайсыз?

— Грузиянын мисалы – бул кайгылуу окуя. 2003-жылы розалуу деп аталган ынкылап болуп, баарына белгилүү кесепеттерди алып келди. Улуттук кыймылдын тогуз жыл башкаруусу, Грузия демократиялык өлкө болду деген шаңдуу сөздөргө карабай, көп кан төгүүлөр, согуш жана ички репрессиялар менен коштолду. Жана мунун баары америкалык элчи Ричард М.Майлздын колу менен даярдалган.

Деги эле бүгүнкү күндө америкалык элчиликтер Грузияда эле эмес, башка өлкөлөрдө негизги саясий процесстерди башкаруучу колониялык губернатордун өкүлдөрүнүн милдетин аткарышат деп айтар элем.

Анын (Майлздын) иш-аракеттери жөнүндө айтсак, розалар ынкылабы, албетте алдын-ала даярдалган жана ага айлар же күндөр эмес, бир нече жылдар кеткен. Майлз Грузияда элчилик кылып турган жылдары ошол кездеги президент Шеварднадзени акырындап баарынан четтетүү аракеттерин жөнгө салып, ал боюнча кеңеш берип келген. Мамлекет башчысына эң берилген адамдардын баары андан алыстатылган болчу.

Расмий түрдө атынып өлдү делген Коопсуздук кеңешинин катчысын өзүн өзү өлтүргөнгө чейин жеткиришкен. Бирок чынында ал киши колдуу болгон деп айтып жүрүшөт. Анын ордуна Америкага толук берилген киши келген.

Ички иштер министрин, ошондой эле мамлекеттик күзөт башчысын кызматтан кетүүгө аргасыз кылышты. Башкача айтканда, аткаруу бийлигин бара-бара алсыратып, парламентте Саакашвилини жактоочулар күч ала баштаган. 

2003-жылы шайлоо өтүп, анын жыйынтыгы жарыялангандан кийин алар тышкы саясат жагынан Россия тарапка багыттанган партиянын экинчи орунду ээлешине каршы бардык аракеттерди жасашты. Муну менен дал ушул Майлз "розалар ынкылабынан" кийин алектенди.

Тбилисиде бир нече ай, 2003-жылдын ноябрынан 2004-жылдын ноябрь айына чейин борбордук бийлик менен автономиялык бийликтин ортосунда катуу салгылаш жүрдү. Жана Аслан Абашидзени "тилге келтирүү" аракетиндеги бардык сүйлөшүүлөрдү Майлз жүргүзгөн. Мен бул ишке тиешеси бар адамдар менен жеке таанышмын, ошон үчүн муну жакшы билем.

— Ал эми Майлз мырза 1954-1957-жылдары деңиз жөө аскерлеринин катарында кызмат кылган фактка кандай карайсыз?

— Бул анан жеке өмүрүндөгү болгон факт, бирок бардык дипломатиялык кызматкерлер кайсы бир кызыкчылыкка, кайсы бир максатка кызмат кылат. Аларды негизи бирдей даярдыктан өткөрөт, бирок ушундай атайын даярдалгандарды биздин аймактарга жиберишет. Билесизби, мурдараак Россияда да Грузиянын ынкылаптык бийлиги менен иштеген элчи дайындалган болчу. 

Негизи америкалык дипломатияда мурдагы совет мамлекеттинде иштеп, ар кандай ийгиликке жетишкен белгилүү адамдардын тобу калыптанган. Майлз мырзаны алардын ичинен көп ийгиликке жеткендердин бири десе болот. Ошентсе да азыр анын колунан эмне келерин, деги кайсы максат менен Кыргызстанга жиберилгенин божомолдоп гана айтууга болот. Анын үстүнө тажрыйбасынын чоңдугуна карабай, ал мурдагыдан бир топ карып калды. 

Кыргызстан континенттеги интеграциялык процесстердин мүчөсү катары Батыштын кызыгуусун жараткан объекттердин бири болуп эсептелет, жана АКШнын иштери боюнча убактылуу өкүлү катары Майлздын дайындалышы эч кокустук эмес деп ойлойм.

Айтайын дегеним, силер сак болуп жана ал кимдер менен жолугушуп, кандай байланыштарды түзөрүнө жана эмне иш-аракеттерди кыларына жакшы көз салышыңар керек. Америкалык элчилик Грузия жана Кыргызстан сыяктуу өлкөлөрдө дипломатиялык эле милдеттерди аткарбай турганын билебиз. 

Тема боюнча

Ричард М.Майлз. Өмүр баяны
АКШнын Кыргызстандагы убактылуу элчиси болуп Ричард М.Майлз дайындалды
"Деңиз мышыгы" Майлз бизге эмне алып келер экен? деген суроону берет серепчи
Белгилер:
Гулбаат Рцхиладзе, Ричард М.Майлз, АКШ

ЭҢ МААНИЛҮҮ