23:43 01 Баш оона 2021
Түз эфир
  • USD84.7585
  • EUR100.8923
  • RUB1.1589
Маданият
Кыскача шилтеме алуу
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (401)
128210

Кыргыз Республикасынын жана СССРдин эл артисти, атактуу дирижёр Асанкан Жумакматов тогуз жыл мурун 21-июлда дүйнөдөн кайткан. Sputnik Кыргызстан Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреатын эскерип ал тууралуу беш факты сунуштайт.

Народный артист Кыргызстана и СССР Асанхан Джумахматов
© Фото / Кыргызская Национальная Консерватория
Асанкан Жумакматов 25 жашында Мамлекеттик опера жана балет театрынын башкы дирижёру болгон

Чет жерде өткөн балалык. Асанкан Жумакматов 1923-жылы 16-июлда Чүй облусунун Ысык-Ата айылында төрөлгөн. Үч жашында атасы бай-манап деп камалып, Сибирге сүргүнгө айдалган. Андан кийин алты жашында бир тууган агасы жана энеси менен Украинага жөнөтүлүп, сегиз жыл бөтөн жерде атасыз күн кечирген. Ал жакта болочоктогу музыкант тил үйрөнүп, музыка дүйнөсүнө сүңгүп кире баштаган.

Дирижер Асанхан Джумахматов
© Sputnik / Мамадалиев
Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты көптөгөн өлкөлөрдөгү концерттерде дирижёрлук кылган

Биринчи кыргыз дирижёру. Мекенине кайтып келген 16 жаштагы өспүрүм борбор калаадагы педагогикалык техникумга тапшырып, жакшы окугандыктан шак эле экинчи курска кирген. Бирок, анын музыкага болгон кызыгуусу күчтүү болуп, ал жакта бир жылдай эле билим алган. Ошондон баштап Асанкан борбор калаадагы музыкалык-драма театрында иштей баштаган. Ал эми 17 жашында фронтко аттанып, Сталинграддагы беттеште катуу жаракат алып кайра мекенине келген. Кийин чыгармачылык менен алектенүүсүн улантып 1948-жылы дирижёрлук студияны артыкчылык менен аяктап Мамлекеттик опера жана балет театрына башкы дирижёрлук кызматка алынган. Маэстро 1957-жылы дагы Москвадагы консерваторияны кызыл диплом менен бүтүргөн.

Чыгармачылыктагы бут тосуу. Кыргыз Республикасынын жана СССРдин эл артисти ондогон жыл Кыргыз академиялык опера жана балет театрында, Карамолдо Орозов атындагы эл аспаптар оркестринде жана улуттук филармонияда башкы дирижёр болуп эмгектенген. Ал жылдары Жумакматов маданият министри менен тил табыша албай, кысымга кабылып кызматтан алынган. Анда кыргыздын чыгаан уулу Азербайжандагы досторунун чакыруусу менен Бакуга кетип чыгармачылыгын уланткан. Сыртта бааланып жүргөн дирижёрду ошол кезде жаңы бийликке келген Турдакун Усубалиев угуп калып, Кыргызстанга кайра чакыртып Карамолдо Орозов атындагы эл аспаптар оркестринин башкы дирижёру кылып дайындаган.

Жаны тынбаган профессор. Кыргыз эл баатыры чыгармачылык менен өмүрүнүн аягына чейин алектенген. Шакирттери Жумакматовдун эмгекчил, мыкты уюштуруучу болгондугун эскеришет. Анын жетектөөсүнүн алдында КМШ өлкөлөрүндө гана эмес, бир катар батыш мамлекеттеринде концерт коюлган. Андан сырткары, ал "Токтогул", "Жамийла", "Дон Карлос", "Ромео жана Жульетта" өңдүү 50дөн ашык опера жана балеттерди оркестрлештирген. Дирижёр ошондой эле базарга, жумушка жөө барып келип, кызматтык автоунаасын колдонгон эмес.

Народный артист Кыргызстана и СССР Асанхан Джумахматов
© Фото / Кыргызская Национальная Консерватория
Кыргыз Эл баатыры өмүрүнүн жетимиш жылын музыкага арнаган

Чыгаан шакирттердин устаты. Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты өзүнүн чыгармачылык жолунда бир топ белгилүү инсандарды тарбиялап өстүргөн. Алардын арасында Болот Миңжылкиев, Кайыргүл Сартбаева, Токтоналы Сейталиев, Дарика Жалгасынова жана Керим Турапов өңдүү бир топ классик аткаруучулар бар. Жетимиш жыл өмүрүн музыкага арнаган профессор 2008-жылдын 21-июлунда 85 жаш курагында дүйнө салган.

Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (401)

Тема боюнча

Жалп өчкөн жаш өмүр, жасалбай калган иштер. Мухтарбек Өмүракунов тууралуу 5 факты
Таттыбүбү Турсунбаева бүгүн 73 жашка чыкмак! Улуу актриса тууралуу 10 факты
Болот Бейшеналиев тууралуу 10 факты. Сүйүү, Таттыбүбү, капыстан кармаган инфаркт
Белгилер:
Кыргызстан, Асанхан Жумакматов, факты, дирижёр

ЭҢ МААНИЛҮҮ